Lexicon musicum Latinum
Si monocordum mensurare desideras
LONDON, British Library (GB-Lbl), Arundel 43, f. 66v (Lo)
MONTE CASSINO (I-MC), Biblioteca Abbaziale, 318, p. 216-217 (MC)
PRAHA, Statni knihovna (CZ-Pu), XIX.C.26, f. 39r (Pra)
Edition : Christian Meyer, Mensura monochordi. La division du monocorde (IXe-XVe siècles) (Paris: Société française de Musicologie, Éditions Klincksieck, 1996; Publications de la Société française de Musicologie, II,xv), p. 27-28.
Lo, Pra
MC
Si monocordum mensurare desideras, quamcumque vis lineam in quatuor eque partire.
Si monocordum mensurare desideras, qua<m>cumque vis lineam in quatuor aeque partes partire.
Tunc quartam partem, quam habes dextram, cum .F. littera distingue, et ab .F. in octo partire, et hanc octavam adiunge .F. post tergum et scribens .E. tonum habebis.
Tunc quartam partem, quam habes ad dexteram cum .f. litteram acutam pone. [Semitonium habes.] Et ab ipso .f. in octo partire, et pone .F. gravem. [Semitonium facis.] Adjunge postergum .E. gravem. Tonum habebis.
Quo facto ab ipso .E. divide in octo, et ipso .E. istam octavam postpone, ibique .D. posito alterum tonum habes.
Quo facto, ab ipso .E. divide in octo, et pone .e. acutum. Tonum habes. Postpone retro ibique .d. acutum. Tonum habes.
Modo circinum ad .F. pone, et inde in tria mensurabis, et hanc quoque terciam ipso .F. adiunge ibique .C. ponens semitonium habes, et diatesseron adinples constans ex duobus tonis semitonioque.
Modo circinum ad .F. gravem pone, et inde tibi mensurabis, pone .D. gravem. Tonum habebis. Ibique postergum pone .C. gravem. Semitonium facis, et diatessaron adimplesti, constans ex duobus tonis et duobus semitoniis.
Rursum circinum ad .C. aptabis, et in octo partire, et octavam eidem .C. apponens < fac> .B.
A .B. quoque similiter et fac A.
Rursumque circinum ad .C. gravem aptabis et in octo partire, pone ibique .C. acutam. Semitonium facis. Pone postergum .b. acutam. Tonum habes.
A .b. quoque similiter [bq] et fac .a. acutam. Tonum facis.
Nunc vero a .C. metire in tria, et a .C. circinum vertens, fac .G.
Nunc vero a .c. acuta circinum vertens, et metire in quatuor pone .G. gravem. Tonum habes.
Iterum ab ipso .C. gravi, in retro quatuor mensurabis et pone .Γ.
Duplicato spacio, pone .A. gravem. Tonum habes.
Postpone ibique .B. gravem. Tonum facis.
A .G. vero in octo divides, et aliud .F. facias.
Et ab ipso .G. in octo divides et alius .g. facies. Tonum habes.
Modo ab .F. duplicato spacio, .F. aliud ponito, postea cetera eandem mensuram accipiant quam priora tenuerunt.
Ita ut .E. sit octavum .F.,
.D. octavum .E.,
.C. tercium .F.,
.B. octavum .c., vel tercium .e., vel medium .F.,
.A. octavum .B., vel tercium .D., vel medium .e.,
.G. tercium .C.,
.F. vel duplum alterius .F., vel medium .C., vel tercium .B. vel octavum .G.,
et erit perfectum.
Facies modo ab .g. duplicato spacio aliud .aa. ponito, postea cetera[s] eandem mensuram accipiant quam priora tenuerunt.
Ita ut .g. sit octavum F,
.d. octavum .E.,
.c. tertium .F.,
.b. octavum .c., tertium <.E.>, vel medium .F.
.A. octavum .b., [.D.] tertium <.D.>, vel medium <.E.>,
.G. octavum .A., tertium <.C.>, vel medium .D.,
.E. simplex vel duplum alterius .E., tertium <.A.>, vel medium [.C.] .b.,
.G. tertium <.C.> vel octavum <.A.>
et erit perfectum.