ITALIE (I)
(19/01/2013)
AOSTA, Biblioteca del Seminario Maggiore (I-AO)
I-AO Cod. 15
date: 1428-1442 origine: Italie du Nord, Rhin supérieur
(Bâle/Strasbourg), Innsbruck provenance: « Domino vincentio de
V… » ; Urs Donzellus (Cogne, 1615-1618) ; Roland Viot († 1644),
Prieuré St-Jacquême d'Aosta (XVIIe s.) contenu: 1-3 IOH. MUR. lib. (éd. Lagnier,
Aosta, p. 36-52) ; 3 (à la suite de l'explicit du Libellus, de
la même main) : « Nota colorem esse inventum ut figuram perditam seu
negligenter positam per correspondenciam reperire valeamus » (puis, d'une
autre main :) « Item die mensur von der laden. 4 4 4 2 p 4 4 2 p 4 4 4 2 p
4 4 2 p 4 4/ Item die mensur der peyffen das zu? leng? / 3 3 p 3 3 p 3 3 p 3 p
3 3 p 3 3 p 3/ (en dessous, d'une autre ? main) 4 4 2 p 4 2 p 4 4 2 p 4 2 p 4 4
2 » - 47v-48 « FA primo in gamaut la xii fa x re octava
... » ; 244v-245 « Prolatio sine tempore sicuti modus maior sine
minore ... » (éd. Lagnier, Aosta, p. 57-60.) ; 256 « Nota
maior perfecta cui perficitur solum modo a minore ... » (éd. Lagnier,
Aosta, p. 60) ; 263v-266 « Cognitio temporis perfecti. Brevium
colorationes trium sex valor nomen ... (éd. Lagnier, Aosta, p. 61-68.) rism
b3/6 copie: D-Maw ▪ R. Strohm, The Rise of European Music 1380-1500 (Cambridge,
1993), p. 254, passim.
I-AO s.c.
date: XIe s. origine: Italie du Nord contenu: 1-42 BOETH.
mus. (fragm.) rism b3/6
AREZZO, Biblioteca Civica (I-ARc)
I-ARc 216
date: 1482 origine: Italie contenu: 1-12v « Notandum
quod positiones manus sunt xx quarum otto computatis omnibus sunt
graves... » ; 13-15 « Artem contrapuncti nonnulli forunt solam
esse praticam adeo ut omnis cantor solum auditu quicquid cantet
percipiat... » ; 17-22v « Tonus est coniuctio duorum sonorum
perfectorum propinquorumque sicut est ut re et re mi... » 22v-23v
« In introductorio sunt tres proprietates silicet naturalis b quadra et b
mollis... » ; 24-27 « Numerorum alius par alius impar. Item
parium numerorum alius pariter par... » ; 27-28 IOH. MUR. lib. (exc.) ;
29-41 « Noi dobiamo sapere che nella mano sono venti positione le quali
sono G A B C... » ; 42v « Et nota che negli exempli fatti o
nelle reghole o ne chanti tu trovassi inperfecto magiore... » rism b3/6
copie: D-Maw
BERGAMO, Biblioteca Civica (I-BGc)
I-BGc 2/67 (Delta IV 30)
date: XVe s. origine: France ou Italie contenu: rism
b3/2, p. 21 rism b3/6 copie: D-Maw
I-BGc MA 11 (Alpha
VII.32)
date: XVe s. (seconde moitié) origine: Italie du Nord contenu:
175v-180v « Dicit magister quod primus tonus et sextus intonatur per tres
voces… » rism b3/6
I-BGc MA 213 (Gamma II
16)
date: c. 1450 origine: Italie du Nord (Brescia ?) contenu:
75-76 « Artis igitur plane musice considerationis continentia… » rism
b3/6
I-BGc MAB 21 (Sigma IV
37)
date: 1487 origine: Bergamo, St. Maria maggiore (copié par le
moine carme Alessandro Assolari) contenu: 1-19 FR. GAFUR. pract. ;
19 GUIDO micr. (exc.) ; 20r-22 « Ad habendum noticiam artis musice
necesse est scire ea que secuntur et primo sciendum quod viginti sunt littere
in manu quarum prima vocatur G... » ; 23v-29v « Quoniam vero ab
una deductione sepe sit transitus… » ; 29v-30 « Toni impares
ascendunt supra litteram finalem usque ad octavam vocem... Nota quod si toni
ascendant vel descendant plusquam debeant... » ; 30 « Nota quod
quinque sunt consonancie et quatuor dissonancie... » ; 30r-v
« Circha contrapunctum primo videndum est quid scit contrapunctus secundo
in quot partes dividatur. Et primo secundum Boetium contrapunctus nichil aliud
est nisi punctum contra punctum... » ; 31-38 Otto trattatellii
consecutivi rubricati sotto lo stesso titolo « De ratione
contrapuncti. » ; 31-32 CONTR. Cum notum (éd. Rusconi, Manoscritto,
p. 281-283) ; 32r-v : « Speties discantus sunt quindecim
scilicet Unisonus... modo binario. » (éd. Rusconi, Manoscritto, p.
283-284) ; 32v-35 « Sciendum est quod sex sunt consonantie quibus
communiter uti possumus in discantu... octavam et duodecimam. » (éd. Rusconi,
Manoscritto, p. 284-287) ; 35r-v « Nota quod unisonus requirit
terciam... re Inferius. » (éd. Rusconi, Manoscritto, p. 287-288) ;
35v-37v « Quicumque vult in contrapuncto perfici… est supra. » (éd. Rusconi,
Manoscritto, p. 288-292) ; 37v-38 « De ratione contrapuncti
versus et primo. Penta discantus… » (éd Rusconi, Manoscritto, p.
292) ; 38-39 « Hic debemus notare quod si motetus sive rodellus et
sic de aliis... » ; 39-40 « Quoniam fieri posset questio quod
scit tempus... » ; 40v-46v IOH. MUR. lib. ; 46v-48v « Hec
est regula proporcionum pertinencium ad musicam simpliciter mensurabilem sine
quibus opusculum magistri Iohannis de muris nequaquam intelligi
possit… » ; 48v-51 Ricardus magister OCarm, « Gaudent brevitate
moderni quandocunque punctus quadratus vel nota quadrata tractum
habet... » ; 51v-59v Compilation d'après Stefanus de Laudosio, <Sumula
de musica> « Ista est quedam cartula de cantu plano Sed sicut homo
non potest ascendere sine partibus ad artes Ita parum potest sine hiis que
dicenda sunt in palma seu manus… » ; 60 Anonyme cistercien,
« Psalmodiam non diu protrahimus ... » (éd. Rusconi,
Manoscritto, p. 292-293) ; 60v « Sub isto signo 2 ponitur prima
species multiplicis... » ; 65v diagramme (fac-sim Rusconi,
Manoscritto, p. 299) ; 66 « Post tenebras iubar excepto celique
nitore… » (éd. Rusconi, Manoscritto, p. 293) ; « Thalia
tempore nocturno syleo tellure sub alta… » (éd. Rusconi, Manoscritto,
p. 293-294) ; 67-88 Compilation d'après Guy d'Arezzo et Marchettus de
Padua, « Divina auxiliante gratia brevem tractam compillare intendo de
arte musicali plene… » ; 87-88 « //... Primus tonus habet
potestate ascendendi usque ad secundam litteram... » ; 88-93 Table de
Graduel « Sequitur de introitibus uniuscuiusque toni de primo tono. Gaudeamus
omnes... ». Tonaire versifié (91) « Primus tonus sic incipit
et sic flectitur... » ; 92v-95 missus est archangelus Gabriel…
(éd. Rusconi, Manoscritto, p. 295) ; 100v-102 Conceptio tua Dei
genitrix… (4 v.) (éd. Rusconi, Manoscritto, p. 296-298) rism b3/6
copie: D-Maw
BOLOGNA, Biblioteca Universitaria (I-Bu)
I-Bu 2573
date: XVe s. (1475?) origine: Italie (Naples) contenu: 3-17v
IOH. TINCT. exp. ; 17v-46v IOH. TINCT. nat. ; 47-52 IOH. TINCT.
not. ; 52v-60v IOH. TINCT. val. ; 61-75 IOH. TINCT. imp. ; 75-79
IOH. TINCT. alt. ; 79-87 IOH. TINCT. punct. ; 88-166 IOH. TINCT.
contr. ; 167-190v IOH. TINCT. pr. rism b3/6 copie: D-Maw
I-Bu 2931
date: début du XVe s. origine: Italie (Bologne ?) provenance: Bologne,
Couvent San Salvatore contenu: 13-19 « Primus tonus sic
incipit... » ; 29-32 « Toni sunt octo quorum primus et secundus
in D gravi... » rism b3/6 copie: D-Maw
BOLOGNA, Civico Museo Bibliografico Musicale (I-Bc)
I-Bc A 29
date: 1783 origine: copie de Giovanni Battista Martini d'un
manuscrit (aujourd'hui perdu) ayant appartenu au cardinal Luigi Valenti Gonzaga
(1725-1808) contenu: 1-200v UGOL. URB. (exc.) rism b3/6 copie:
D-Maw
I-Bc A 48
date: fin XVe-début XVIe s. origine: Italie du Nord
provenance: Gaetano Gaspari contenu: 1-21 adaptation italienne du Libellus
de Jean de Murs « Tutti choloro che desiderano et hanno volonta
d'imparare… » rism b3/6 copie: D-Maw
I-Bc A 56
date: XVe s. (première moitié) origine: Sabbioncello
(Ferrara) ; copiste: Antonius de Obizis provenance: Giacomo Filippo
Tomasin ; couvent St-Maria in Vanzo à Padoue ; Giovanni Battista
Martini contenu: 1-72 PROSD. exp. ; 74-91 PROSD. mens. ; 93-95
PROSD. summ. ; 97-100 PROSD. contr. ; 101-113 PROSD. ital. ;
115-133 Prosdocimus de Beldemandis, Tractatus plane musice,
« Multorum diversorum auctorum artis pratice cantus… » ; 139-145
PROSD. mon. ; 248-264 PROSD. spec. (fragm.) rism b3/6 copie:
D-Maw
I-Bc A 57
date: fin du XVe s. (1489) origine: Italie du Nord (Padoue ?) provenance:
G. B. Martini contenu: 1-41 BONAV. BRIX. rism b3/6 copie: D-Maw
I-Bc A 69
date: fin du XVe s. origine: Italie du Nord ? provenance: G.
B. Martini contenu: 1-58 Franchinus Gafurius, Tractatus
practicabilium proportionum (version préliminaire du livre IV de la Practica
musice [1496]), « Quoniam diuturno silentio Ingenii mei vires mihi
aliquantulum incalverant… » rism b3/6 copie: D-Maw
I-Bc A 71
date: 1510-1515 origine: Bologna, Collegio di Spagna (?)
provenance: Giuseppe Garampi ; G. B. Martini contenu: 1-129 Fr.
Gafur. theor. ; 134[*]-190 Guil. Pod. ench. ; 191-207 Guil.
Pod. ; 222-227 « Et primo queritur quid sit subiectum in musica.
Subiectum in musica est ens discretum... » ; 227-228 Neum.
Eptaphonus ; 228-230 « Primo facias liniam ad placitum et Dividas
illam... » ; 241-248 Fr. Gafur. pract. (exc.) ; 266-276
« Canto es movimiento de voces concordante. E ansi es sentencia de papa
Johan... » ; 284 « Subsesquitercia proportio fit quum maior
sequentium notularum... » ; 301-303 Fr. Gafur. pract. (exc.) rism
b3/6 copie: D-Maw
I-Bc A 90
date: fin du XVe s. origine: Italie du Nord provenance:
coll. G. B. Martini contenu: 1-20 Franchinus Gaffurius, Micrologus
vulgaris cantus plani, « Per breve Introductione ad canto plano havemo
a declarare vulgarmente alcuni principii... » ; 21-24v « Quatro
sono le figure delle note che se porno ligare... » ; 25
« Quandocumque reperiuntur due minores inter duas maiores secunda alteratur... » ;
26-32v « Notandum est quod sunt septem coniunctiones in musica videlicet
Tonus, Simiditonus (!)... » ; 32v-34 « Proportio est duorum
terminorum ad invicem habitudo... » ; 34v-38v « Nota che le
coniuntione in Musicha sono 7 scilicet Tono, Semitono, Ditono... » ;
39r-v « Notandum est quod novem sunt concordationes in contrapontu (!)
videlicet unisonus, tertia, quinta... » ; 40r-v « Puncto de
augmentatione e quello che acresce la minima per la mita del suo valore.
Sincopa e una divisione in ciscuna figura... » rism b3/6 copie:
D-Maw
I-Bc B 2/A
date: fin du XVe s. origine: Italie du Nord provenance:
coll. G. B. Martini contenu: 1-28v IOH. TINCT. diff. ; 28v-71 IOH.
TINCT. pr. rism b3/6 copie: D-Maw
I-Bc B 2/B
date: fin du XVe s. (c. 1470) origine: Italie du Nord
provenance: coll. G. B. Martini contenu: 1-5v, 7-13v CHR.
SADZE ; 7, 6r-v IOH. MUR. lib. rism b3/6 copie: D-Maw
I-Bc Q 14
date: XVe s. origine: France ? contenu: 1r-v
« //Dyapason igitur VII species habet a quibus octo sumuntur
formule... » ; 3r-23r <Commentum super tonos>
« Autentus prothus qui dicitur primus modus in d gravi naturaliter
finit... » ; 24-28 « Musice artis noticiam habere volentibus
primo considerandum est quid sit musica. Musica est scientia veraciter canendi
et facilis via... » (26 HERMANN. mod.) ; 29-41v tonaire rism b3/6
http://badigit.comune.bologna.it/cmbm/images/ripro/gaspari/_Q014/Q014_001.asp
BRIXEN,
cf. BRESSANONE
BRESSANONE (BRIXEN), Seminario Vescovile Vincentinum,
Biblioteca (I-BREs)
I-BREs D 21
date: fin du XVe s. (1489) origine: Nicola di Andrea di Urbino
(copiste) contenu: 1-185v UGOL. URB. (exc.) ; 185v-186v MARCH. luc.
(exc.) rism b3/6 ▪ Ruini,
Produzione, 2001, p. 347, 350 (repr. facsim. du f. 1r, p. 348)
CATANIA, Biblioteche Riunite Civica e Antonio Ursino Recupero (I-CATc)
I-CATc D 39
date:1453-1473 origine: Sicile ou Italie du Sud, peut-être dans
le milieu de la cour d'Aragon à Naples et en Sicile provenance: Catania,
1931 contenu: 12-30 GOSCALC. ; 33v-34 Iacobus
Borbo, « Postquam adimpleti sunt tres libri... » (cf. Prosdocimus
de Beldemandis, Brevis summula proportionum quantum ad musicam pertinet) ;
cf . Herlinger, Summula, p. 46-52) ; 38-39r
« Unus Unus sonus semitonus Tonus semiditonus... » ; 39r
« Ad locandum verba sive partes in cantu plano... » ;
39r-v : Principes de musica ficta (incomplet) : « Primo sciendum est quod disiuncta est vehemens
transitus... » ; 39v-40v Règles de psalmodie: « Est sciendum quod psalmi debent Intonari secundum
Auctores... » ; 40v-41v CONTR. Nota quod I ; 41v CONTR. Nota
latens ; 41v-42 CONTR. Primo sciendum ; 43 « Primus tonus habet
cordam in F... » ; 43r-v « Sillaba cum fuerit notis subiecta
duabus... » ; 43v : « Gregorium sequere quom reddere gloria
Patri... » ; 44-115v BOETH. mus. ; 116r-v TAB. Catan. ; 117
« Musica est domina continens Omnium methadorum principia... »
; 117-121v IOH. MUR. lib. ; 121v-122 PROP. MENS. Nota quod I ;
122 « Prolacio est vocis iure mensure modulata enunciatio... quamvis
sufficienter sit ut patet » (cf. IOH. VETUL. [I-Rvat Barb. lat. 307,
1-16v ; éd. CSM 27], p. 36) ; 122-123v TRACT.
FIGUR. ; 123v-125 « Duppla proportio est quando
maior numerus continet totum minorem numerum... » (cf. aussi I-Rvat Barb. lat. 307, f. 31r-v) ;
126-155 Rogerius Caperon, Commentum supra cantum, « Ut ad doctrinam
artis musice venire possimus quedam pauca set utilia sub compendio declarare
propono... » ; 155v-156v « Primus quidem liber qui incipit
omnium quidem perceptio... » ; 157-189 MARCH. luc. ; 190-241 PROSD.
exp. ; 241-242v PROSD. summ. rism b3/6 copie: D-Maw
CESENA, Biblioteca Malatestiana (I-CEc)
I-CEc S. XXVI.1
date: c. 1425-1450 origine: inconnue provenance: ms.
exécuté d'après un modèle lorrain du XIe s. (?) à la demande de Domenico
Malatesta di Novello contenu: 1-57 BOETH. arithm. ; 61v-132v BOETH.
mus. ; 133-143 MUS. ENCH. ; 143v-167 SCOL. ENCH. ; 167v-177
HUCBALD. ; 177r-v MON. In primo ; 177v MON. Dimidium ; 177v
PS.-BERNEL. spec. ; 178 FIST. Si secunda ; 178-179 MON. In
primis ; 179r-v MOD. Ecce modorum (exc.) ; 179v-194 ALIA MUS. ;
194 AURELIAN. (exc.) ; 195v FIST. Prima habeat ; 195v FIST. Prima
per ; 195v-196 FIST. Prima quant. ; 196 FIST. Rogatus (exc.) ;
196 FIST. Si tonum ; 196r-v FIST. Si fistulae I ; 196v CYMB. Primum
quant. ; 196v-197 MOD. Autenticus ; 197r-v INTERV. De quinque ;
197v INTERV. Symphonia ; 197v-198 INTERV. Diapente ; 198 GLOSS.
BOETH. mus. ; 199r-v ANON. Gerbert rism b3/2, p. 21-22 rism b3/6
▪ Bernhard/ Bower, Glossa (Kommentar- und Registerband, 2011), p.
61 copie: D-Maw
CREMONA, Biblioteca Governativa e Biblioteca Civica (Sala
Cesari) (I-CR)
I-CR 238
date: c. 1400-1450 origine: Italie contenu: 1-9
Prosdocimus de Beldemandis, Tractatus plane musice (première
version) ; 10-15v PROSD. contr. ; 16-41v PROSDC. mens. (fragm.) rism
b3/6
FAENZA, Biblioteca Comunale (I-FZc)
I-FZc 117
date: 1410/20-30? (pour la partie musicale) ; 1473-1474 (pour
les traités de musique) origine: couvent de Reggio (d'Emilia ?)
provenance: Carmes de S. Paolo à Ferrare contenu: 12-14v IOH. MUR.
lib. ; 14v-16 TRACT. FIG. ; 16-17 IOH. MUR. contr. ; 17v
« Sequitur de tertio membro huius artis… » ; 17v-19 CANT.
Notandum est I ; 20v « Nota quod 9 sunt species in arte
contrapunctus… » ; 20v-22 IOH. CICON.. prop. ; 23-24 TRAD.
Franc. III ; 24v-25 IOH. HOTH. prop. ; 25r-v IOH. HOTH. fig. ;
30v-31 Jacobus de Regio Ocarm « Pro proportionum est sciendum… » 33
IOH. HOTH. contr. I ; 33v-34 NIC. WEYTS rism b3/2, p. 22-25 rism
b3/6 copie: D-Maw
FiRENZE, Archivio arcivescovile
cote inconnue
date: XIIe s. provenance: cathédrale de Florence contenu:
antiphonaire ; f. 277-283 tonaire “Incipiunt toni qui honorifice emendati
et patefacti a Domno religioso Oddone Abb(at)e qui fuit peritus in arte
musica...” PDF ▪ Huglo, Tonaires, 1971,
p. 186-187 et pl. III (entre les p. 448 et 449).
FIRENZE,
Biblioteca Medicea Laurenziana (I-Fl)
I-Fl Acq. e doni 33
date: XIIe s. origine: inconnue provenance: inconnue contenu:
2v-51 COMM. Guid. rism b3/2, p. 49-50 rism b3/6 copie:
D-Maw
I-Fl Antinori 13
date: fin XVe-début XVIe s. origine: Italie contenu: 3-58
Guglielmo Ebreo da Pesaro, De practica seu arte tripudi (éd. *Zambrini,
Trattato) rism b3/6
I-Fl Ashburnham 206
date: début du XVIe s. origine: autographe de Prosdocimus de
Beldemandis provenance: Matteo Macigni (Padoue), Paolino Gianfilippi
(Verone, XIXe s.), G. Libri (Paris), coll. Ashburnham contenu: 49v-50
PROSD. mens. (exc.) ; 53-54 PROSD. summ. rism b3/6
I-Fl Ashburnham 1051
date: XIVe s. origine: Bruges (?) provenance: inconnue remarques :
la marque de provenance « san lorenzo del Escorial » est un
faux ; les f. 96-169: sont à rapprocher de I-Vat Reg. Lat. 1315 contenu:
2-41v AUGUST. ; 42-48 « Musica est scientia bene
modulandi… » ; 48b-49v CENS. (exc.) ; 50-57v GUIDO micr. ;
57v-59v GUIDO reg. ; 59v-60 Quae littere sint graves vel
gravissime… » ; 60 VERS. Quisquis velis ; 60v-66v PS.-ODO
mus. ; 67a-68a PS.-GUIDO form. ; 68a-69va TON. Lugd. ; 69vb
GUIDO ep. (exc.) ; 69vb « De quadam figura utilissima ad cognoscendum
tonum… » ; 69v-70: “In hac enim figura...” (éd.
Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 40-42) ;
70a-b « Autentus protus .I. D.II. Plagis proti … (tableau) ; 70
« Et si supradictis solis hiis litteris notare quis velit
antiphonarium… » ; 70a-b « Omnis etenim cuiuscumque toni cantus
omnisque modulacio per voculas… » ; 70ra-v « Ad cognoscendum
ascensus descensusque tonorum per figuram utilissimam » (tableau) ;
70v « De nominibus cordarum… » ; 70v-71 « De nominibus cordarum
et numero earundem… » ; 71b-71vb AURELIAN. (2 exc.) ; 71v
« Prima querite lauddem patris… » ; 71vb-72a PS.-ODO mus.
(exc.) ; 72a « Quinque sunt consonancie musice… » ; 72b
PS.-BERNEL. spec. (exc.) ; 72rb-va « D Lychanos ypaton dorius et
ypodorius… » ; « Primus quidem tonus superat… » ; 72va
TON. LUGD. (exc.) ; 72ab « Semitonium vero deinde videtur quasi
medietatem… » ; 72vb NEUM. Accentus ; 72vb-73ra MON. In primis
divide ; 73rb « Enarmonium dicitur quod est magis
coaptatum… » ; 73rb-73vb PS.-GUIDO form. (exc.) ; 73vb
« Fuit quedam mulier quam alii dicunt nominatam scillam… » ;
74-75 GUIDO ep. ; 75b-88v IOH. COTT. mus. ; 89-95v « Vere
dilectionis vinculum ita solet amicorum mentes constringere… » 96-135v
BOETH. mus. ; 135v MON. Designata ; 142-145 MACROB. (exc.) ;
145v-146v FULGENT. (exc.) ; 147-150v ISID. etym. (exc.) ; 151-156v
MUS. ENCH. ; 156v-168va SCOL. ENCH. ; 168va-169ra MON. Super
unum ; 169ra « Haec sunt nomina VIII tonorum, scilicet
dorius… » ; 169rb « Multiplicato per ternatium quaternario… » ;
« Incipiunt VIII voces stabiles et in totum immobiles… » ; 170
LUD. SANCT. rism b3/2, p. 43-47 rism b3/6 copie: D-Maw
I-Fl Ashburnham 1119
date: XVe s. origine: Italie provenance: inconnue contenu:
1v-27v « Ttractaturi de arte musica obmissis prolixitatibus et
subtilitatibus… » ; 27v-32v « Notandum est quod regula
subscripta debet doceri per magistros omnibus illis… » ; 33-51v
« Divina auxiliante gratia brevem tractatum compilare
intendo… » ; 52r-v cf. PHIL. CAS. contr. ; 52-54 NICOL. CAP.
(exc.) (52v-53 IOH. MUR. contr.) ; 57-63v IOH. MUR. lib. ; 64-69
PAUL. FLOR. ; 69-72 « Salvator noster Jesus Christus in quodam
evangeli sic ait… » ; 74v « Nota quod voces biscantus seu
contrapuncti sunt septem… » ; 74v-77v « Contrapunctus est
fundamentum biscanti et sicut hedificium… » ; 77v-78 CONTR. Nota quod
II rism b3/2, p. 47-49 rism b3/6 copie: D-Maw ▪ Bernhard, Thomas, 2006, p. 11,
n. 17.
I-Fl Conv. Soppr. 388
date: fin du XVe s. origine: Italie (Firenze?) provenance: SS.
Annunziata (1809) contenu: 2v-3 « Musica est pericia modulationis
gradatim sono et cantu consistens… » ; 4-5, 7 « Haec est manu
contrapunti accipiendo… » ; 8-11 « Nota quod quatuor sunt
prolationes, videlicet perfecti maioris… » ; 11v-13v « Partes
prolationis sunt quinque… » 6r-v, 14-26 IOH. MUR. lib. ; 26-27
« Omnis autem numerus ad alterum comparatus… » ; 27-28
« Primo quod duplex estmo dus scilicet perfectus et
imperfectus… » ; 28: « Proportionis orationalis in equa
ligaturis… » ; 29-34 « El contrapunto e simplice de unia… »
34v-52v MARCH. luc. (exc.) ; 53-55v UGOL. URB. (exc.) 56-65v « Quod
musica est veraciter canendi ad omne perfectum cantum via facilis et
aperta… » ; 66-67v « Sermum suaviter tange cuius sunt oct octo
differentiis eoae ... » ; 68-74 « Concioscia cossa ch' el
contrapuncto abbia duoe consonancie principali ... » ; 75-79v A
savere la rasone e la praticha del canto fermo per insignare ad alterui e cossa
necessaria ... » ; 79v « Nam finem primi d continet atque
secundi... » rism b3/2, p. 49 rism b3/6 copie: D-Maw
I-Fl Plut. XXVII. dext.
cod. 9
143v-145: « Est musica mundana. humana et
instrumentalis. De instrumentali agit Boecius in Musica sua... » (cf. D-Mbs
Clm 28186, f. 258-259va et PL-Kj 754, f. 41-43) ▪ Haas, Musiklehre, p. 157, note 266.
I-Fl Plut. XXIX 16
date: c. 1440-1460 origine: France provenance: inconnue contenu:
1-52 AUGUST. ; 54-124 IAC. LEOD. spec. (exc.) rism b3/2, p.
35-36 rism b3/6 copie: D-Maw
http://teca.bmlonline.it/TecaViewer/index.jsp?RisIdr=TECA0000620578&keyworks=Plut.29.16
I-Fl Plut. XXIX 48
date: XVe s. (avant 1471) origine: Italie centrale provenance:
inconnue contenu: 1-6v « Voces discrete sibi invicem forma id est
specie differentes… » ; 6v-7v IOH. HOTH. prop. II ; 8-21 IOH.
TINCT. pr. ; 21-30 GUIDO micr. ; 30-33v GUIDO reg. ; 33v-38v
PS.-ODO dial. ; 38v-45v PS.-ODO mus. ; 45v-46v GUIDO prol. ;
46v-50v GUIDO ep. ; 50v-51 CANT. In defect. (exc.) (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p.
53-54) ; 51 GUIDO micr. (exc.) ; 51r-v « Autentus protus
I D II Plagis proti… » ; 52 « De nominibus vocum secundum
boecium… » ; 52r-v « Item de nominibus vocum et interpretatione
earum secundum Boetium… » ; 52v « Quinque sunt consonantie
musice… » ; 52v « Secundum dicta Boetii sesquioctava proportio
est… » ; 52v-53+53r-v MON. In primis divide ; 53v « Primus
tonus vel modus vocatur Dorius id est primus… » ; 53v
« Nonanoeane. Nona dicitur grece quod est nus… » ; 53v-54
« In defectibus in excellentibus et gravibus… » ; 54
« Diapente et diasessaron… » (éd. Bernhard, Clavis Gerberti,
I, p. 24-31) ; 55: « Prima species dyatessaron… » ; 55r-v
« Primus quidem tonus superatur a secundo in cacumine tono… » ;
55v « Nete yperboleon itaque habet iota extensum… » ; 55v
« Preposicio… » ; 56 « His utimur litteris vel notis
secundum henchiridion… » ; 56-58 ISID. etym. (exc.) ; 58
« Primus tonus in XVIII duple dyapason VI ad XII… » ; 58v-71v
AURELIAN. ; 72-73 CONTR. Consonantiae (72v-73 CONTR. Quatuor sunt) ;
73-82v ANON. Couss. V ; 83-86 IOH. MUR. contr. + CONTR. Cum notum ;
86-88v CONTR. Volentibus ; 88v-89 PHIL. ANDR. ; 89v-90v « Primo
notandum quod duodecima de omne est sol… » ; 90v « Nota quod
duplex est tertia videlicet perfecta… » ; 91-92 « Nota etiam
quod quando cantus simplex ascendit tonum… » ; 92v « Nota quod
super ut dicitur mi… » ; 93-97v « Clauditur in septem figuris
musica tota… » ; « divina auxiliante gratia brevem tractatum compillare
intendo… » ; 97v « Sanctissimus namque Gregorius dum preces
funderet… » ; 98v-108v « Quid est musica ? Est scientia recte
canendi… » 108v-110v « Species discantus sunt
quindecim… » ; 110v-113 « Quandocumque punctus quadratus aut
nota quadrata… » 113r-v « Falsa sive ficta musica dicitur esse quando
fit ascensio… » ; 113v-114v « Pro cantu figurati notitia primo
notandum est quod quinque sunt figurae… » ; 114v « Cum prima
nota fuerit bassior… » ; 114v-115 « Quinque sunt partes
prolationis… » ; 115 « Unde duplex est punctus… » ;
115-116 « Alteratio in musica est proprii valoris… » ; 116
« Nota quod pausa non potest perfici… » ; 116-117 « Ut
musicis modernis et eorum sequacibus ars discantandi… » ; 117r-v
« Non est sane ignorandum quod pausa ad duas usque lineas
pertingens… » ; 117v-118 « Circa cuius introductionem sciendum
quod novem sunt seu dicuntur species contrapuncti… » ; 118-119v IOH.
HOTH. contr. II ; 119v-120v IOH. HOTH. mens. I rism b3/2, p. 36-43 rism
b3/6 copie: D-Maw
http://teca.bmlonline.it/TecaViewer/index.jsp?RisIdr=TECA0000349333
http://teca.bmlonline.it/TecaViewer/index.jsp?RisIdr=TECA0000620728&keyworks=Plut.29.48
I-Fl Plut. LXV 35
date: Xe s. origine: inconnue provenance: inconnue
contenu: 1v NOTK. BALB. rism b3/2, p. 43 rism b3/6
I-Fl Redi 71
date: XIV-XVe s. origine: Italie (Firenze?) provenance: « A
uso di Sr. Laudomina » contenu: 2-13 « Perche nota la mano
avere XX positioni cioe Gamaut… » ; 13-24 « Per avere alcuna
notitia… » (éd. CSM 5) ; 24v-28v « Perche dico il contrappunto
richiede avere quatro cose cioe voce ... » (éd. Quatuor tractatuli,
p. 17-24) ; 29-40v Iohannes de Muris, Libellus cantus mensurabilis (adaptation
en italien) ; 41v-48v L'arte del biscanto misurato secondo el maestro
Jacopo da Bologna (éd. J. Wolf, in Theodor Kroyer: Festschrift zum
sechzigsten Geburtstag [Regensburg, 1933], p. 18-38) ; 48v-59
« Dico che noi abbiamo nel contrapuncto quattro gradi cioe grado inpari
... » (éd. Quatuor tractatuli, p. 25-38) ; 59r-v
« Preportioni in musica nelle quali consistono le consonantie sono sei
cioe Sesquitertia ... » (éd. *Seay, Tractatuli, p. 38-39.) rism
b3/2, p. 50 rism b3/6 copie: D-Maw
FIRENZE, Biblioteca Nazionale Centrale (I-Fn)
I-Fn Conv. Soppr. D V
827
date: début du XVIe s. origine: copié par Niccolo di Giampiero di
Matteo Fonzio provenance: Florence, S. Maria degli Angeli contenu:
99v-101v Paolo Orlandini, La musica in instanze vulgari (éd. *Seay,
Paolo Orlandini) rism b3/6 copie: D-Maw
I-Fn Conv. Soppr. F III
565
date: fin du XIe s. origine: Italie centrale provenance: Couvent
des Dominicains Santa Maria Novella de Florence contenu: 2v-3 INTERV.
Diapason (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 33-37) ; 4v-6 « Aurea personet lira clara
modulamina… » ; 6-23 GUIDO micr. ; 23-26v+29r-v GUIDO
reg. ; 29v+28r « Bis septenis monocordum designamus litteris… » (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 52) ; 28v+27 « Est tonus in
numeris… » (éd. DMA.A.IV, p. 128-133) ; 27v VERS. Quisquis
velis ; 27v+32r « In hoc cantu iam digesto b rotundo fiximus… » (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 145) ; 30v « Isti sunt igitur soni qui
modulamine apter... » (éd. ibid., p.
146) ; 32r-v GUIDO micr. (exc.) ; 32v NEUM. Accentus ;
32v « Multi qui ignorant in qua corda… » (=
CANT. In defect. [exc.] éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 53-54) ; 31 CASSIOD. inst. (exc.
« Percussionalia sunt… ») ; 31 « Autentus protus hoc est
auctoralis… » ; 31r-v « Primus adest protus autenticus arte
sonorum… » (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 61-64) ; 30v MART. CAP. (exc.) ; 33
Gudinus de Luxeuil, Versus, « Actenus tetendit lira… » (cf. DMA.A.IV,
p. 40) ; 33v GUIDO reg. (exc.) ; 33v-43v PS.-ODO dial. ; 43v
« Incipit numerum cordarum. A. I. Proslambanomenos. II. F/B. III
Ypateypaton… » (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout,
2011], p. 147) ; 43v-44 PS.-BERNEL. spec. (exc.) ; 44v-58 PS.-ODO
mus. ; 58 portrait « Simphoniacus id est cantor musicus » ;
58-60v GUIDO prol. ; 60v-67 GUIDO ep. ; 67 « In hac enim figura
omnes modos et sonos… » (éd. Chr. Meyer, Sh.
Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 40-42) ; 68-69
« His itaque perspectis paucissima… » (éd. *Leach, Supplement,
p. 87-91) ; 69 « His utitur notis secundum enchiridion… » (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p.147-148) ; 69r-v
« De difinitione vocis secundum Boetium… » (éd. ibid., p. 148-149) ; 69v-70 « De nominibus vocum secundum
Boetium… » (éd. ibid., p. 149-150) ; 70v-71 « Proslambanomenos interpretatur
acquisitus vel adductus… » ; 71 « Quinque sunt consonantiae
musice… » (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p.150) ;
71r-v « Incipit de sex proportionibus i. de sexquioctava, de
sexquitertia… » (éd. ibid. p.
150-151) ; 71v-72v MON. In
primis divide ; 72v « Enarmonium dicitur quod est magis
coaptatus… » (éd. Chr. Meyer, Sh.
Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 152) ; 72v-73 « A. immobilis quia inter tribus
generibus… » (éd. ibid. p. 152-153) ; 73 « Primus tonus vel modus vocatur dorius,
id est primus… » (éd. ibid., p.
153) ; 73 « Interrogatio.
Emisperium quid est ? Emisperia sunt duo capittella… » (éd. ibid., p. 154) ; 73r-v « Nona dicitur a greco quod est
nus… » ; 73v CANT. In defect. (éd. Chr. Meyer,
Sh. Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p.53-54) ;
73v, HUCBALD (exc.) ; 73v-74 « Diapente… » (éd. Bernhard,
Clavis Gerberti, 1, p. 26-30) ; 74r-v HUCBALD. (exc.) ; 74v-75
PS.-BERNEL. spec. (exc.) ; 75 « Lychanos ypaton. Dorius.
Hypodorius… » (éd. Chr. Meyer, Sh.
Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 154) ; 75r-v TON. LUGD. (exc.) ; 75v-76 HUCBALD.
(exc.) ; 76 GUIDO micr. (exc.) ; 76 Tableau comparatif de notations
(Hucbald, notation A-P ; éd. Chr. Meyer,
Sh. Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 154) ;76r-v « A luna ad solem sunt toni II id
est… » (éd. ibid., p. 155) ; 76v ISID. etym. (exc.) ; 76v-77 ALIA MUS.
(exc.) ; 77r « Mariores ergo numeri vocantur ducese et minores
comite... » (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi,
Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 155) ; 77v-81 ISID. etym. (exc.) ; 81v-82r « Sunt autem quatuor numero... » (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 57-60) ; 82 SCOL. ENCH. (exc.) ; 82v
SCOL. ENCH. (exc.) ; 82v-84 ODO ARET. (exc.) : 82v-83r “Formulas quas
vobis... “ (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 48-50) ; 84v-87 « De consonantia musyce.
Musyce consonantiae sunt tres… » (éd. ibid.,
p. 155-161) ; 87v-90v TON.
LUGD. (exc.) ; 90v-91 « Autentici autem ascendunt octo voces… » (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 161) ; 91
« Voces autem et corde in musyca decem et octo… » (éd. ibid., p. 161) ; 91-92 « Nunc de litteris quas in cantu et
in monocordo ponimus… » (éd. ibid.,
p.162-163) ; 92r-v « Tonus est
acuta enuntatio vocis… » (éd. ibid.,
p. 163-165) ; 92v ISID. etym
(exc. ; éd. ibid., p. 164) ;
92v-93 GUIDO micr. (exc.) ; « Nam imperiti quippe cantores tot
faciunt differentias... » (éd. Chr. Meyer,
Sh. Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 165) ; 93-94v AURELIAN. (exc.) ; 94v « Si quis
autem huius artis… » (éd. Chr. Meyer, Sh.
Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 165-166) ; 94v-95 GUIDO micr. (exc.) ; 95 « Iugiter
domine… Haec ita symphonia… » (éd. Chr. Meyer,
Sh. Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 54-55) ;
95r-v « Haec autem regula a me iam dicta… » (éd. ibid., p. 166) ; 95v « Hic adnotandum est quod secundum
quosdam… » (éd. ibid., p. 166-167) ; 96r-v
« Summae sanctitatis merito... » (Notker Balbulus, Epistola
ad Liuthardum episcopum ; cf. Wolfram von den Steinen, Notker der
Dichter und seine geistige Welt [Bern, 1948], vol. 2, p. 8-10) ; 96v
« Hic poterit sollers signatum… » (éd. La Fage, Essais,
p. 286-287) ; 97 « Aetherium dulci laudantes… » (éd. La Fage,
Essais, p. 287-288) ; 97r-v « Clio gesta canens… » ;
97v « Clio historiam scriptis. Euterpe… » ; 97v-98 AURELIAN.
(exc.) ; 98-99v AURELIAN. (exc.) ; 99v « Armonia conveniens et
apta rerum omnium conmissa connexio... » (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 167) ; 99v ISID. etym (exc.) ; 99v-100 « Quinque
sunt consonantiae musyce… » (éd. Chr.
Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 167-169) ; 100v NEUM. Accentus ; 100v-102 « Musicorum
consonantie sunt septem… » (éd. Chr. Meyer,
Sh. Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 169-171) ;
102r Trinum et unum pro nobis miseris... (éd. ibid., p. 171) rism b3/2, p. 25-32 rism b3/6 copie:
D-Maw
I-Fn Conv. Soppr.
G.IV.826
date: 1497-1502 origine: Firenze, S. Maria degli Angeli
(autographe de Paolo Orlandini) contenu: 102v-106 Paolo Orlandini, La
musica in istanze vulgari (éd. *Seay, Paolo Orlandini [ms. non
collationné]) rism b3/6 copie: D-Maw
I-Fn II XI 18
date: XVe s. (seconde moitié) origine: Italie (Venise ou Italie
centrale) contenu: 9-17 « Quando omnis primi toni idest primus
tertius... » ; 18 « Primus cum sexto fa sol la... » ;
177-190 « Est ergo primo sciendum quod XXti sunt figura in
gamate... » rism b3/6 copie: D-Maw
I-Fn II I 406 (Magliab.
XIX 19)
date: XVe s. origine : Italie contenu: 1-5 ANON. La
Fage I (4-5 Ton. Cist.) ; 5 « Gamma epogdoa… » ; 5r-v « Incipit rude documentum tonorum… Octo sunt
toni… » (cf. Ps.-Mur. mod.) ; 5v
« Ad habendum discantum artis musicae… » ; 6-39v
BOETH. mus. (TON. Boeth. mus.) ; 39v-43v INCH. UCHUB. (fragm.) rism
b3/2, p. 33-34 rism b3/6 ▪ Bernhard/ Bower, Glossa
(Kommentar- und Registerband, 2011), p. 12-13 copie: D-Maw
I-Fn Magliab. III 70
Notes de lecture en hébreu d'après une tradition d'enseignement de Jean
Vaillant (?) : règles de contrepoint, proportions et règles de notation
(cf. RISM B IX, 2, n° 110).
I-Fn Magliab. XIX 36
date: seconde moitié du XVe s. origine: Italie provenance:
collection Antonio Magliabechi contenu: 1-73v UGOL. URB. ; 74-78
Iohannes Hothby, Epistola (éd. CSM 10, p. 79-92) ; 78v-81v Iohannes
Hothby, Ars planae musicae, « Regule monochordii sunt xxii que G ut
sub gravis in linea ... » ; 81v-83v IOH. HOTH. dial. ; 84-92
Iohannes Hothby, La Calliopea legale (éd. Coussemaker, Histoire,
p. 297-349.) 92-98v GUIDO micr. ; 98v GUIDO reg. ; 98v-100v PS.-ODO
dial. rism b3/2, p. 34 rism b3/6 copie: D-Maw
I-Fn Magliab. XIX 88
date: fin du XVe s. origine: Italie contenu: Guglielmo
Ebreo da Pesaro, De practica seu arte tripudi (éd. *Zambrini,
Trattato) rism b3/6 copie: D-Maw
I-Fn Pal. 472
date: fin du XVe s. origine: Italie provenance: Florence contenu:
1-8v Iohannes Hothby, La Calliopea legale, « La
Calliopea legale reducta in brevità per maestro Giovanni Ottobi Anglico
carmelita primo capitulo. Le parti della Musicha mellliflua sono 4° cioà
phtongo... » (éd. Coussemaker, Histoire, p. 297-343 ; CSM 42) ; 8v « Questo à il modo da fare
il monocordo predecto... » ; 9-15 Compilation de règles de musique
attribuées à Iohannes Hothby (Ocarm), Inc. « Pertinentia vocum sunt
quatuor scilicet proportionalis... » ; 15 « Nota quod hiis 13
speciebus componuntur anime et formantur omnes toni... » Expl. « ...
penultima semper debet esse imperfecta. » ; 15 « Sia facta una
linea longha a tuo modo e per trovare le voce... » ; 15 « Nota
quod si cantus venerit ex parte inferiori... » ; 16-21 IOH. HOTH.
exc. ; 21-22 « Voces differentes quidem forma septem sunt. Septem
vero alphabeti litterarum nomina atque figuras per monocordum
obtinentes... » rism b3/6 copie: D-Maw
I-Fn Pal. 1021
date: début du XVIe s. origine: Italie contenu: Guglielmo
Ebreo da Pesaro, De practica seu arte tripudi (éd. *Zambrini,
Trattato) rism b3/6 copie: D-Maw
FIRENZE, Biblioteca Riccardiana (I-Fr)
I-Fr 652
date: XIVe s. origine: inconnue provenance: inconnue contenu:
1r-v INTERV. Diapason (éd. Chr. Meyer, Sh.
Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 33-37) ; 5-25v
GUIDO micr. ; 25v-30v GUIDO reg. ; 32v VERS. Quisquis velis ;
33r-v GUIDO micr. (exc.) ; 33v-34 NEUM. Accentus ; 34 CASSIOD. inst.
(exc.) ; 34-36 Autentus protus hoc est auctoralis primus... (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 61-64) ; 36 MART. CAP. (exc.) ; 36v GUIDO
reg. (exc.) ; 36v-47v PS.-ODO dial. ; 48 PS.-BERNEL. spec.
(exc.) ; 48v-62v PS.-ODO mus. ; 64-65v GUIDO prol. ; 65v-73
GUIDO ep. ; 73r-74r “In hac enim figura...” (éd.
Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 40-42) ;
78-79 MON. In primis divide ; 80 CANT. In defect. (éd.
Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 53-54) ;
80v-81 HUCBALD. (exc.) ; 81v PS.-BERNEL. spec. (exc.) ; 82 TON. Lugd.
(exc.) ; 82-83 HUCBALD. (exc.) ; 83 GUIDO micr. (exc.) ; 83r-v
ISID. etym. (exc.) ; 83v-84 ALIA MUS. (exc.) ; 87-91 ISID. etym.
(exc.) ; 91-92 Sunt enim toni numero quatuor (éd.
Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 57-60) ;
92r-v SCOL. ENCH. (exc.) ; 92v SCOL. ENCH. (exc.) ; 92v-94v ODO ARET.
(exc.) ; 98-101 TON. Lugd. (exc.) ; 103r-v ISID. etym (exc.) ;
103v GUIDO micr. (exc.) ; 104v-105v AURELIAN. (exc.) ; 105v GUIDO
micr. (exc.) ; 106r Iugiter domine... (éd. Chr.
Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 54-55) ;
108v-109 AURELIAN. (exc.) ; 109-110v AURELIAN. (exc.) ; 110v-111 ISID.
etym (exc.) ; 112 NEUM. Accentus rism b3/2, p. 50 rism b3/6
I-Fr 688
date: fin du XIVe s. (1381) origine: Avignon provenance:
Italie contenu: 144 tonaire ; 144v « Nota quod sicut per
septem dies revolvitur omne tempus… » ; 145 « Sex sunt species
discantus scilicet tertia… » ; 145v-146 « Primus cum sexto fa
sol la… » ; « Est primus tonus re la re fa quam
secundi... » ; « Finem cunctorum Cantor dignosce
tonorum... » rism b3/6 copie: D-Maw
I-Fr 734
date: début du XVe s. origine: Italie provenance: inconnue
contenu: 1-60v IOH. CICON. Mus. ; 61 « Nona dicitur a greco
quod est nus… » ; 61 « Dulcis celebs Urania… » ;
62-70v IOH. MUR. spec. ; 74-101 MARCH. luc. ; 102 « Tonus est ut
re, re mi fa sol, sol la… » ; 102 CONTR. Sex s. spec. II ;
102-103 CONTR. Volens igitur ; 103-106v « Quomodo et qualiter tropi
seu toni ex quibus speciebus formentur… » ; 107-122 ANON. Couss. V rism
b3/2, p. 50-52 rism b3/6 copie: D-Maw ▪ Bernhard,
Thomas, 2006, p. 14, 16.
I-Fr 806
date: seconde moitié du XVe s. (II, f. 14-21) origine: inconnue
provenance: Florence contenu: 14-20v IOH. MUR. lib. rism b3/6
copie: D-Maw
I-Fr 1612
86r-100r Traduction en italien par Lorenzo Giacomini de la section XIX des Problemata
(Palisca, Humanism, p. 436, passim)
I-Fr 2624
date: ca. 1418-1450 origine: Lucania ou Florence provenance:
Florence contenu: garde avant: tonaire ; 10r-v règles de
solmisation rism b3/6
FOLIGNO, Biblioteca Comunale (I-FOLc)
I-FOLc cod. Musicale
date: fin du XVe s. origine: Italie provenance: Foligno ? contenu:
[1]-[5v] tonaire ; « Primo cum sexto fa sol la » rism b3/6
FOLIGNO, Seminario Vescoville L. Jacobilli, Biblioteca (I-FOLs)
I-FOLs D I 42
date: XVe s. origine: Italie centrale contenu: 1-4v
Guglielmo Ebreo da Pesaro, De practica seu arte tripudi (éd. *Faloci
Pulignani, Bassedanze) rism b3/6
IVREA, Biblioteca Capitolare (I-IVc)
I-IVc 52 (olim
LXXXIV)
date: XIe s. origine: inconnue contenu: 41-86 BOETH. mus.
rism b3/6 copie: D-Maw
LODI, Biblioteca Comunale Laudense (I-LOcl)
I-LOcl XXVIII A 8
date: fin du XVe s. (1497) origine: Milan (autographe de Fr.
Gafurius) provenance: Alberto Barsano (avant 1528) ; Lodi,
Biblioteca dell'Incoronata contenu: 2-59v Manuel Bryennius, Harmonica (traduction
latine de Giovanni Francesco Burana) rism b3/6
I-LOcl XXVIII A 9
date: début du XVIe s. origine: Milan provenance: Alberto
Barsano (avant 1528) ; Lodi, Biblioteca dell'Incoronata contenu: 5-130
Franchinus Gafurius, De harmonia musicorum instrumentorum opus rism
b3/6
LUCCA, Biblioteca Capitolare Feliniana (I-Lc)
I-Lc 603
date: XIIe s. contenu: antiphonaire à l’usage des moniales de
Pontetetto, au dioc. de Lucques ; f. 247ss Tonaire de l’abbé Odon
d’Arezzo : “Incipit formulas super tonos qualiter unusquisque cantor in
ecclesia agere debeat... ▪ Huglo, Tonaires, 1971, p. 187-188.
I-Lc 614
date: XIIe s. origine: Lucca contenu: 211v-212 TRAD. Guid.
rism b3/2, p. 52 rism b3/6 ▪ Karin Margareta Fredborg, « Ciceronian Rhetoric and the
School », in: Learning Institutionalized. Teaching in the Medieval
University (Notre Dame, IN, 2000), 21-41.- Ferruccio Gastaldelli,
« Note sul codice 614 della biblioteca capitolare di Lucca (...) »,
in: Scritti di letteratura... (Spoleto, 2000 ; Collectanea,
12), 137-146 [rééd. de l'art. publié in Salesianum, 39 (1977), 693-702].
LUCCA, Biblioteca Statale (I-Lg)
I-Lg 359
date: début du XVe s. origine: Italie du Nord provenance:
Pietro da Montagnana (+ 1477) ; monastère S. Giovanni di Vedrara (Padoue) contenu:
2-27v PROSD. mens. ; 28-33v PROSD. contr. ; 34-48 PROSD.
ital. ; 49-71 Prosdocimus de Beldemandis, tractatus plane musice ;
72-78 PROSD. mon. ; 79-93 PROSD. spec. ; 106-110v
« Ad evidentiam tam mensurabilis musicae quam immensurabilis… » ;
111r “...ordinatim. Sciendum est quod antiqui quatuor tantum... diapente tales
dicuntur plagales” rism b3/6 copie: D-Maw
I-Lg 361
date: XVe s. origine: France ou Italie provenance:
Vercelli contenu: 3-66v BOETH. mus. rism b3/6 copie: D-Maw
MILANO, Biblioteca Ambrosiana (I-Ma)
catalogue en ligne : http://ambrosiana.comperio.it/opac/simplesearch.php
I-Ma C 128 inf.
date: début du XIe s. origine: Italie du Nord ? (à rapprocher de I-PCsa
65) provenance: Bobbio ? contenu: BOETH. arithm. ; 47-94
BOETH. mus. (50v INTERV. Quid sit tonus) rism b3/6 copie: D-Maw
▪ Elisabeth C.
Teviotdale, « The Filiation of the music illustrations in a Boethius in
Milan and in Piacenza Codice Magno », Imago musicae, 5
(1988), 7-22.- ▪ Bernhard/ Bower, Glossa (Kommentar- und
Registerband, 2011), p. 25-26.
I-Ma C 241 inf.
date: 1401 origine: Paris provenance inconnue contenu: 124v-125v
TRAD. Mur. I ; 126-132v IOH. MUR. spec. rism b3/6 rism b3/2,
p. 52 copie: D-Maw
I-Ma D 5 inf.
date: c. 1325-1350 (Sachs, Mensura, II, p. 345) origine:
Italie provenance: inconnue contenu: 1-11v GUIDO micr. ; 12
GUIDO reg. (exc.) ; 12 VERS. Quisquis velis ; 12v-13vb GUIDO
prol. ; 13vb-17va GUIDO ep. ; 17v-18r “In hac enim figura...” (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 40-42) ; 18v-21 GUIDO reg. ; 21v-30v MUS.
ENCH. ; 30v-31 PS.-BERNEL. spec. ; 30v-49 SCOL. ench. ; 49rv
MON. Super unum ; 49va-50rb MOD. Ecce modorum ; 50rb-51va MON. Mon.
divisurus ; 52-77v MARCH. luc. ; 78-110 MARCH. pom. ; 110v-118v
FRANCO COL. ; 119rab FIST. Formata prima ; 119r-120v « Quia
brevitas est in qua… » rism b3/2, p. 53-55 rism b3/6 copie:
D-Maw ▪ Codex. I tesori
della Biblioteca Ambrosiana (Milano, 2000), p. 68.- Ruini, Guido, 2000,
p. 176.- Ruini, Produzione, 2001, p. 346.
I-Ma D 75 inf.
date: 1274 origine: France (Périgord?) provenance inconnue
contenu: 1-29 ELIAS SAL. rism b3/2, p. 55 rism b3/6 copie:
D-Maw ▪ Codex I tesori
della Biblioteca Ambrosiana (Milano, 2000), p. 69.- Hochadel, Elias, 2001, passim
I-Ma D 455 inf.
date: XVIe s. (avant 1580) origine: Italie provenance inconnue
contenu: 1-14v GUIDO micr. ; 15 GUIDO reg. (exc.) ; 15-17
GUIDO prol. ; 17-20 GUIDO ep. ; 21-29 PS.-ODO dial. rism b3/2,
p. 55-56 rism b3/6 copie: D-Maw
I-Ma F 33 sup.
date: 1472, 1489 origine: Italie du Nord provenance: coll.
Giovanni Vincenzo Pinelli (1535-1601) contenu: 9 « Hi puncti sunt
facti secundum artem pulsandi in monocordio… » rism b3/6
I-Ma H 165 inf.
date: 1499 origine et provenance: Milan (copie de Fr. Gafurius)
contenu: 1r-v IOH. MUR. not. ; 2-16 IOH. MUR. spec. (Fr. Gafur.
gloss.) ; 16v-18v GLOSS. Ioh. Mur. spec. ; 18v-22 IOH. MUR. lib. rism
b3/2, p. 56 rism b3/6 copie: D-Maw
I-Ma H 233 inf.
date: vers 1450 origine: Italie du Nord provenance: coll.
Fr. Gafurius (à partir de 1484) ; Lodi Eglise dell'Incoronata (1518) contenu:
5-48 GEORG. ANS. rism b3/6
I-Ma I 20 inf.
date: XVe s. (après 1440) origine: Italie du Nord provenance inconnue
contenu: 1-24 IOH. OLOM. ; 25 ORG. Ambros. ; 25r-v « Octo
sunt toni quorum primus et secundus… » ; 25v « Est in d vel in
a… » ; « Primus cum sexto fa sol la… » ; 25v-27
« Quandocumque punctus quadratus… » ; 27 « Modus in musica
est debita mensuratio temporis… » ; 27v-28 « Qui vult scire
contrapunctum, addiscat prius rationem manus… » ; 28r-v « In
gamma ut possunt fieri tres voces… » ; 28v-30v « In primo dico
quod contrapunctus requirit habere quatuor res… » ; 31-34v IOH. MUR.
lib. ; 34v-36 TRACT. FIGUR. ; 36rv PHIL. ANDR. ; 36v-39 MARCH.
luc. (exc.) ; 41-43 « Primus tonus sic incipit... » ; rism
b3/2, p. 57-58 rism b3/6 copie: D-Maw
I-Ma I 232 inf.
date: XVe s. (1482, cf. f. 64) origine: Italie ou Espagne ?
provenance inconnue contenu: 1-64 BART. RAM. ; 67-73 IOH. MUR.
spec. rism b3/2, p. 59 rism b3/6 copie: D-Maw
I-Ma M 17 sup.
date: début du XIIe s. origine: Nord de la France provenance: Laon ? ;
Paris, Collège de Laon ? ; Antonio Conti (S. XVI) » Hunc codicem qui fuit Antonii
Contii iurisconsulti Avenione vehendum una cum multis aliis
curavimus » (contre-plat sup.) ; « ex
libris Antonii Contii Iurisconsulti » (f. 1r) ; contenu:
1v-14v GUIDO micr. ; (8v NEUM. Punctus) ; 15r-v « Omnes toni
graeca nomina habent… » (éd. Chr. Meyer, Sh.
Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 57-60) ; 16-17
GUIDO prol. ; 17-25 GUIDO ep. ; 25-27 VERS. Ars humanas ; 27-32
BERNO prol. ; 32rv+33rv FIST. Primam fist. IV ; 32v-33v FIST.
Mensuram et ; 33v-34 FIST. Primam fist. IV (15a-18a) ; 34rv FIST. Si
fistulae I ; 34v FIST. Fistulae si ; 34v-35v FIST. Prima fist.
I ; 35v CYMB. Sonitum ; 35v-37 MON. Studiosis ; 37r-v MON. Prius
dividenda ; 37v-38v MON. Totam tabulam ; 38v-39 MON. Prima
corda ; 39r-v “Cantus qui legitime est factus...” (éd.
Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p.
31-32) ; 39v-40 « Finales sunt quattuor... Qui monocordi
regulam et tonorum diversitates… » (éd. ibid.,
p. 43-46) ; 40 « <...> quondam fiebat vel quod
sonorius ipsa instrumenta... » (éd. ibid., p. 191) ; ; 40-41 « Interrogatio quot sint consonantie... Quot sunt
consonantie ? VII. Quarum consonantiarum… » (éd. ibid., p. 191-192) ; 41v « Quibus modis fiat musica… » (éd. ibid., p. 192-193) ; 41r-v « Quis recte debeat appelari musicus.
Quid est musicus ? Musicus est ille qui … » (éd. ibid., p. 193) ;
42-44v « Multae diffinitiones musice… Visa natura istarum
consonantiarum... » (éd. ibid., p.
193-197) ; 44v
« Omnes autenti a suis finalibus… » (= MOD. Omnes autenti)
; 44v-47v Traité sur les fractions de l’unité ; 47v « Omnis vox
in II° genera dividitur... » (éd. Chr.
Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 197) ;
48-49v PS.-ODO dial. (fragm.) ; 49v-50
« Nona dicitur a greco, nus noe flatus… » (éd.
Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 57-60) ;
50r Transitus est alieanio vocis in figuram alteram soni... » (éd. ibid., p. 197) ; 50r-52v « De
semitonio. Liber dicit quod semitonium tamen parum distet a tono... » (éd. ibid., p. 197-201) ; 52v-53v
« Philosophi illi quos musicos vocant... » (éd.
ibid., p. 201-204) ; 54v « Si vis scire proportionem
maioris semitonii... » (éd. ibid., p.
204-205) ; 55r Échelle des sons (éd. ibid.,
p. 205-206) ; 50-53v « Illa
greca nomina que tonos indicant… » (= De
tonis, éd. ibid., p.59-60 [29-31]) ; 55v-56 « Proportio est duorum terminorum ad
se quaedam comparatio… » (éd. ibid.,
p. 206-207) ; 56 « Prosa est
oratio metri lege soluta… » ; 56v-58v ORG. Mediol. pros. ;
58v-61 ORG. Mediol. rhythm. ; 61 « Tetracordum est cordarum cum certa
qualitate divisio… » (éd. Chr. Meyer, Sh.
Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 207) rism b3/2,
p. 59-63 rism b3/6 copie: D-Maw ▪ Shin Nishimagi, “Les gloses sur les
chapitres XV et XVI du Micrologus de Guy d’Arezzo dans Milano,
Biblioteca ambrosiana, M. 17 sup. (début du XIIe s.)”, Bulletin of the
Institute for Mediterranean Studies, 7 (March 2009), p. 81-96 ; PDF http://www.waseda.jp/prj-med_inst/bulletin/bull07/07_11nis.pdf
I-Ma M 28 sup.
date: XIVe s. origine: Italie du Sud provenance inconnue contenu:
114-117 ANON. Mediol. (116r-v IOH. MUR. lib.) rism b3/2, p. 63 rism
b3/6 copie: D-Maw
I-Ma Q 9 sup.
date: XIIe s. origine: Christ Church, Canterbury provenance
inconnue contenu: 1-60v BOETH. mus. rism b3/6 copie: D-Maw
I-Ma R 47 sup.
date: XIIIe-XIVe s. origine et provenance inconnues contenu:
43-57v « Hoc est opusculum valde utile de Musica… » rism b3/2,
p. 63-64 rism b3/6 copie: D-Maw
MILANO, Biblioteca Trivulziana e Archivio Storico (I-Mt)
I-Mt N 646
date: vers 1200 origine: Italie ou France contenu: 1-47
BOETH. arithm. ; 48-157 BOETH. mus. ; 157v-158 Gerbertus, Scholium
ad Boethii Musicae Institutionis l. II, c. 10 (ed. *Bubnov, Gerberti,
p. 28-30) ; 158r-v Gerbertus, Scholium ad Boethii Musicae Institutionis
l. II, c. 21 (ed. *Bubnov, Gerberti, p. 30-31) rism b3/6 copie:
D-Maw
I-Mt 2146
date: fin du XVe s. (1496?) origine: Florence ? provenance:
comte Paolo Monti (XVIIIe s.) contenu: Iv, 1-95 FLOR. FAX. rism b3/6
MODENA, Biblioteca Estense (I-MOe)
I-MOe a F 9 9
date: fin du XVe s. origine: compilé à Padoue par un
« Magister Iohannes » contenu: 2v ISID. etym. (exc.) rism
b3/6
I-MOe a J 9 4
date: fin du XVe s. (après 1474) origine: Italie du Nord
contenu: 1-18 Guglielmo Ebreo da Pesaro, De practica seu arte tripudi
(éd. *Sparti, Guglielmo) ; 18v-20 Domenico da Piacensa,De arte
saltandi (exc. ; éd. Bianchi, Trattato, p. 119) rism b3/6
MONTE CASSINO, Biblioteca Abbaziale (I-MC)
I-MC 318
date: fin du XIe s. origine et provenance: Mont-Cassin (d’après un
modèle clunisien ?, cf. MMMA, VIII, p. 894) contenu: 1-2
GUIDO micr. (exc.) ; 6-7 « Studiositas peritis musice artis quicumque
haec habere uoluerit... » (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 207-208) ; 7-10 « Poetarum musicorum
artibus… » (éd. ibid., p. 208-211) ; 10-17 « Beatissimus namque gregorius
sanctus... » (éd. ibid., p. 211-215) ; 17-20 « Deinde in domo domini more
sapientissimi salomonis... » (éd. ibid.,
p. 215-217) ; 20-23 « Similare
possumus hoc in auibus qui quando deponunt... » (éd. ibid., p. 217-219) ; 23-25 CYMB. Tintinnabulis ; 25 « Hoc significat quod
aecclesia cohortat filios suos... Sententia de VII dona in homine. Anima est
dum vivificat... » (éd. Chr. Meyer, Sh.
Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 219) ; 25-29 « Summum bonum/ Magnum
bonum... » ; 29 « Vicit leo de tribu juda... » ; 29-33
« Qui metricam artem scire vult, debet... » ; 33-41 Audi fili
quattuor ebrietates sunt in mundo... » ; 41 Mundum latem est factus
in rotunditatem... » ; 41-42 « Arcus quadricolor enim est
et ex omnibus... » (Isidorus, De natura rerum, XXXI ; PL 83,
col. 1004) ; 42 « He conare regitur figura... » ; 42-43
INTERV. Diapason (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 33-37) ; 43-46 CASSIOD. inst. (exc.) ; 46
« Tonus quid est ? Tonus est constitutionis armoniae... » (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 220 ; cf. MOD. Volunt
autem) ; 46-47 « Tonus
est vocis armoniae id est vox arti modulata… » (éd. ibid., p.220-221) ; 47 « NONANNOEANE spiritus homini non
praetermitere oportet, quibus grecae NONE dicitur quod est unum (!) id est
sensus... » (éd. ibid., p. 221) ; 47 « Hae sunt simphoniae sex. Tonus.
Semitonius. Ditonus. Semiditonus. Diatesseron…. » 47-48 CASSIOD. inst.
(exc.) ; 48-49 « Quot sunt aedificia musicorum ? VII... » (éd. La
Fage, Essais, p. 399-400 ; éd. Chr.
Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 221-222) ;
49-50 « Quatuor modis monocordi corda sibi conceditur... » (éd. ibid., p. 222) ; 50 « Trinum et unum Pro nobis... » ;
50 « Ante solem solem et lunam Melchisedec sacer... » ;
50-51 « Monocordo ex ex omni genere musicorum » (éd. Amelli,
Monachordum) ; 51-52 « In decacordum possumus totum antiphonarium
neumatizare... » (éd. Amelli, Monachordum ; éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 223) ; 52-53
« Autentus protus hoc est auctoritas primi toni. Plagis proti hoc est
secundus a primo… » (éd. ibid., p.
224) ; 53 MART. CAP.
(exc.) ; 53-55 MART. CAP. (exc.) ; 55 CASSIOD. inst. (exc.) ;
55-56 CASSIOD. inst. (exc.) ; 56-58 AURELIAN. (exc.) ; 58-62
AURELIAN. (exc.) ; 62-63 « Sciendum inprimis est quia sicuti
grammatica disciplinam (!) apud latinos VIIII partibus... » (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 225) ; 63-64
« Hinc est quidam Pythagora archites ... » (éd. ibid., p. 225-226) ; 64-65 « Quid autem inde dicendum est ? Quod empedocles
Grecus nobilis... » (éd. ibid., p.
226) ; 65-66 « Dictus est autem
dorius tonus... » (éd. ibid., p.
226-227) ; 66 « Iam vero
dicendum fore arbitror quia sicut... » (éd.
ibid., p. 227) ; 66-67
« Tonus quippe quem ypodorius graecorum... » (éd. ibid., p. 228) ; 67 « Nunc vero ordo postulat ut cordarum
vocabula... » (éd. ibid., p. 228) ; 67 « Proslamba vel prome<lo>dos.
Ypateypaton. Parypateypaton... » (éd. ibid.,
p. 228) ; 67 « Melodiae vero
quae exeunte vel inchoante tono... » (éd. ibid.,
p. 229) ; 67-68 « Nonannoe ane
eays. Sicuti et verbi gratia, femina... » (éd.
ibid., p. 229) ; 68
« Clyo gesta canens... » (Ausonius, Idyllium XX.) ;
« Armonia autem conueniens… » ; 69 ISID. etym. (exc.) ;
70-90 MUS. ENCH. ; 90-91 « Musa genus feminus, moys grece aqua
significat ... » ; « Clyo. Euterpe.... » (liste des Muses)
« ... Nonum boetius… » ; 91-92 « Monochordo Boetii cum schemibus
et authentis » ; 91-92 « I. Primus dorius qui grece
inscribitur... » (éd. ibid., p.
229-230) ; 92-111 BERNO prol. ;
112-116 REG. PRUM. (exc.) ; 116-117 « Proslambanomenos apud Romanos
dicitur acquisitus... » (éd. ibid.,
p. 230-231) ; 117 NEUM. Prima ;
117-118 « Igitur arsi et thesi... » (éd. Coussemaker, Histoire,
p. 175 ; éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 232) ; 118-119
« Prima et secunda constitutio... » (éd.
ibid., p. 233) ; 119-120
« Si duo quilibet numeri ad se inuicem comparantur... » (éd. ibid., p. 233-234) ; 120 « Maiores ergo numeri uocantur duces... » ;
120-121 « Cum autem unusquisque sonus duos tropos habeat... » ;
121 « Due species accidunt unicuique motui... » (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 234-235) ; 120
MOD. Omnes authenti ; 121-124 ODO ARET. (exc. ; éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 235-237) ;
124-125 « Primus in ordine tonus id est autenticus protus... » (éd. ibid., p. 239-240) ; 125-126 VERS. Indicis ; 126-156 ODO. ARET.
(exc.) : 126-127 “Incipit formulas... Formulas que vobis...” (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 48-50) ; 156-184 GUIDO micr. ; 184-185
« Iugiter domine nobis adsit spiritus… » (éd. ibid., p. 54-55) ; 185 « Quibus
cithara addatur uox... » ; 185 « Haec prima
particula... » ; 185-190 GUIDO prol. ; 190-192 GUIDO ep. ;
193-194 « Parvulis parvitatis... » (éd.
Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 239) ;
194-200 GUIDO reg. ; 206-207 TRAD. Guid. II ; 207-208 « Primus
tonus ascendit usque ad d acutum... » (éd.
Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 240) ; 208 PS.-GUIDO form. ; 214-215 « Quod
sunt divisiones musicae artis ?... » (éd. La Fage, Essais, p. 401 ;
éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 241) ; 215 « Quot sunt claves... » (éd. La
Fage, Essais, p. 400 ; éd. Chr. Meyer,
Sh. Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 241-242) ; 215-216 « Vos cantores qui uulatis... »
(éd. La Fage, Essais, p. 400-401 ; éd.
Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 242) ; 216-217 MON. Si mon. ; 217-218 MON. Si
quem ; 218-236 PS.-ODO dial. ; 236-237 « Quoniam pauci sunt... »
(REG. PRUM. exc. ; cf. Bernhard, Clavis Gerberti, p. 39 app.
crit. ; éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 243) ; 237-243
« Incipit primum. Prima edictio... » (éd.
ibid., p. 244-248) ; 243
« Nomina cordarum per alfabetum... » (éd.
ibid., p. 249) ; 244-245
« Item versi Gregori, Ambrosii, Karoli, Pauli de cantu romano vel
ambrosiano. Olim romulea sanctus... » (éd. La Fage, Essais, p.
401-402.) ; 245-285 « Incipit tonus primus cum XIII
differentiis... » ; 285-289 « Studendum summopere est
cantoribus... » (éd. Chr. Meyer, Sh.
Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 249-251) ; 289-291 « De sene sanctissimo Pambo.
XLVIIII. Misit aliquando abbas Pambo discipulum suum in civitate... hic salvus
erit. Amen. » (éd. Bernhard, Clavis Gerberti, 1, p. 1-3) ; 291
« O roma nobilis... » (éd. Ferretti, Montecassino, p.
197) ; 292 « Trinum et unum... » ; 292-297
« Dominica secunda post adventum domini usquequo ponaturu Antiphona
desuper… » ; 298-300 VOCAB. mus. (éd.
Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 252-255) rism b3/2, p. 64-69 rism b3/6 copie:
D-Maw ▪ Angelo Rusconi,
« Teoria musicale e teorici italiani nel Medioevo. Studi, ricerche,
edizioni 1988-2000 », Fonti Musicali Italiane, 5 (2000), p. 28-29, passim.-
Angelo Rusconi, « Il canto liturgico nelle regioni nord-italiane all'epoca
di Paolo Diacono », in: Paolo Diacono. Uno scritore fra tradizione
longobarda e rinnovamento carolingio (...) (Udine, 2000 ; Libri e
biblioteche, 9), 469-485.- Rusconi, Montecassino 318, 2001, p.
121-144.- Katarina Livljanic, « Modalité orale et modalité écrite:
attribution modale des antiennes dans l'antiphonaire et le tonaire de Monte
Cassino », Études Grégoriennes, XXX (2002), 5-51, passim.
I-MC 439
date: Xe s. origine: Puglia (?) contenu: 251:
AURELIAN. (exc. ; copie dans I-Rvat Barb. 307, cf. Bernhard/Ferrari,
Aurelian, p. 41) rism b3/6
MONZA, Archivio Capitolare (I-MZ)
I-MZ C 12/75
date: début du XIe s. (Huglo, Tonaires) ; XIIe s. origine:
Italie du Nord provenance: inconnue contenu: 87-66 tonaire
« Autenticus protus. Nonannoeane…. » rism b3/2, p. 69 rism
b3/6
NAPOLI, Biblioteca Nazionale (I-Nn)
I-Nn V A XIV
date: XIVe s. origine: Naples ? miniatures de Matteo Giovanetti
d'Avignon (?) provenance: Bibliothèque Farnèse contenu: 1-44v
BOETH. arithm. ; 49-109 BOETH. mus. ; 110-119 « Quid hic inquam
quis est… » ; 120-122v ISID. etym. (exc.) rism b3/6
I-Nn VIII D 11
date: fin du XVe s. origine: Italie du Nord contenu: 1-70
Franchinus Gafurius, De harmonia musicorum instrumentorum opus rism
b3/6
I-Nn VIII D 12
date: fin XIIe s. (1-22v) ; XIVe s. (23-32) ; XVe
s. (33-59) origine: Italie (f. 33-59) contenu: 1-7 ANON.
Pannain ; 7v-20v « Armonia est facultas differentias acutorum et
gravium sonorum… » ; 24-32r « Quadrangulis simplex figura est
illa… » ; 33-37 « Nota quod octo sunt toni cantus quorum quatuor
sunt autentici… » ; 37-38 NICOL. CAP. ; 40-45 IOH. MUR.
lib. ; 45v-48 TRACT. FIGUR. ; 48-51v IOH. MUR. contr. ; 51v
« Sequitur de tertio membro… » ; 51v-52 « Nota quod
unisonus de ut est simile ut… » ; 52r-v « Musicha unde costa ex
septem consonantiis… » ; 54 « Nota quod diatessaron est spatium
quatuor vocum… » ; 54v « Nota quod brevis
perfecta… » ; 56-57 « Nota quod secundus contrapunctus incipit
in B grave… » rism b3/2, p. 70-72 rism b3/6 copie: D-Maw
▪ Bernhard, Thomas, 2006, p. 14, n. 20.
I-Nn VIII D 14
date: XIIe s. origine: Sud-ouest de la France (Auvergne ?)
provenance: inconnue contenu: 1v-18v PS.-ODO dial. ; 19-40v
COMM. TON. rism b3/2, p. 72-73 rism b3/6 copie: D-Maw
I-Nn XIII G 50
date: XVe s. (seconde moitié) origine: Italie provenance:
Naples contenu: 5v-26v « Nota quod septem sunt ut in manu scilicet
tria ut in G… » ; 27 tonaire ; rism b3/6
I-Nn XVI A 15
date: XVe s. (1471 dans une note du copiste, cf. f. II) origine:
Italie du Sud provenance: Naples contenu: 1r-v TRAD. Franc. I
(exc.) ; 1v TRAD. Franc. I (exc.) ; 1v-3 PETR. PIC. ; 3-3v
« Tres sunt littere conclusive scilicet b quadratum... » ; 3v-4
« Quid est tempus. tempus in discantu est aliqua proportionata
mora... » ; 4v-5 « Gaudent brevitate moderni. Quando invenitur
notula quadrata habens trattum... » 5v Gamaut est una clavis et una
vox... » ; 7 « Copiam de signo quam musica
designo... » ; 7r-v « Nota quod septem sunt littere seu cordis
artis musice scilicet A B... » ; 7v-8v « Greci invenerunt
musicam et multociens per mare... » ; 8v-9 DISC. Tres sunt ; 9
DISC. Qualiscumque ; 9v-10 « Videlicet pro tono possumus reddere
semitonum... » ; 10-11v « Videndum est quid sit discantus.
discantus est diversorum cantuum vel duarum cantuum vel consonantia. Et est
sciendum quod si cantus ascendit unam vocem per tonum... in diapente inciperit
ut hic » (éd. Sachs K.-J., Intervall-Terminologie, 2001, p.
258-260) rism b3/6 copie: D-Maw
NAPOLI, Biblioteca Oratoriana dei Padre Filippini (I-Nf)
I-Nf 166.XV.IV
date: fin du XIIe s. origine: inconnue contenu: 1-41v
BOETH. mus. rism b3/6 ▪ Bernhard/ Bower, Glossa (Kommentar-
und Registerband, 2011), p. 64 copie: D-Maw
NORCIA, Archivio Notarile Mandamentale (I-NORan)
I-NORan 1260
date: début du XVe s. origine: Italie contenu:ANON. Couss.
V (fragm.) rism b3/6
NOVACELLA (NEUSTIFT), Biblioteca conventuale (I-NV)
I-NV 776
date: 1502 origine et provenance: inconnues contenu:
1-12v « Sicut apotheca (?) est salubris ita musica delectabilis… » (7
HERMANN. mod.) ; 13-20v « Musica humane vite
necessaria… » ; 23-46v « Musica Isidoro diffiniente est recte
canendi scientia… » rism b3/2, p. 73 rism b3/6 ▪ Bernhard, Hermannus, p. 120
NOVARA, Duomo, Biblioteca Capitolare (I-NOVd)
I-NOVd 43 (XXV)
date: XIIIe s. origine: France provenance:inconnue contenu:
40-41 « Certum est enim corpora celestia membris cantare… »
rism b3/2, p. 74 rism b3/6
I-NOVd 75 (LVIII)
date: XIVe s. origine et provenance inconnues contenu:
Bartholomaeus Anglicus, De proprietatibus rerum libri XX rism b3/2,
p. 74 rism b3/6
PADOVA, Archivio Musicale Antoniano, Biblioteca (I-Pca)
I-Pca 414
date: début du XIVe s. origine: Italie ou France contenu: 1-33v
BOETH. arithm. ; 35-79v BOETH. mus.rism b3/6 ▪ Bernhard/
Bower, Glossa (Kommentar- und Registerband, 2011), p. 64 copie: D-Maw
PADOVA, Biblioteca Capitolare (I-Pc)
I-Pc C. 60
date: XIIe s. origine: Italie (Padoue ?) provenance:
inconnue contenu: 1v HERMANN. mod. rism b3/6
PADOVA, Biblioteca Universitaria (I-Pu)
I-Pu 1389
date: 1448 origine: Padoue (?) contenu: 21v « Primi
toni melodiam psalles in directo... » ; « Primus cum sexto fa
sol la... » ; « Pri re la... » ; « Tertius et
primus bi... » ; « Septimus et sextus dant fa
mi... » ; « Tertius et primus tres volunt scandere
gradus... » ; 22-29v tonaire « Primus tonus sic incipit et sic
flectitur... » rism b3/6 ▪ Francesco G. B. Trolese, « Usanze liturgiche del
monastero di S. Giustina nel sec. XV: dal codice 1389 della Biblioteca
Universitaria di Padova », in: Amen vestrum. Miscellanea di studi (...)
in onore di P. Pelagio Visentin (Padova, 1994), 13-68.
PARMA, Biblioteca Palatina (I-PAc)
I-PAc pal. parm. 1158
date: 1472-1474 pour le texte principal (1478-1480 pour les annotations)
origine: Cathédrale de Lodi (ms. autographe de Franchinus Gaffurius
[sauf 34v-38]) ; Mantoue, 1474 (cf. W. Kreyszig, art.
« Gaffurio », in: MGG, Personenteil, 7 [2002], col.
393) contenu: 1-34 FR. GAFUR. extr. (26v, 27v, 56 GUIL. DUFAY) ;
55v-64v Franchinus Gaffurius, Tractatus brevis cantus plani extractus a
musicis doctoribus ; 65-73 ANON. La Fage I rism b3/6 copie:
D-Maw
I-PAc pal. parm. 3597
date: fin du XVe. s. origine: Italie contenu: 20v-21
« Primus ad quintam re la… » ; 21 « Primus cum sexto fa sol
la semper abeto… » rism b3/6 copie: D-Maw
PAVIA, Biblioteca Universitaria (I-PAVu)
I-PAVu 361
date: XVe s. origine: Italie provenance: inconnue contenu:
17-20v « Quid est tonus ? Tonus est legitima magnitudo… » ;
25-28v TRAD. March. ; 30v « Istorum autem tonorum alius perfectus
alius imperfectus… » ; 36-52 IAC. THEAT. ; 58r-v MENS. Omnis
nota sic ; 59r-v « Septem sunt consonancie vocum scilicet
tonus… » ; 59v-61 « Sciendum quod octo sunt toni.
Primus… » ; « Primus cum sexto fa sol la semper
habeto… » ; 61-65 « Proportionum tresdecim sunt specices
scilicet unisonus… » ; 65v « Modus secundum magistrum
franconem…» ; 65v-67 « Quoniam latens scientia nulli
potest… » ; 67r-v « Ad intelligendum exempla reperitur cognicio
figurarum… » ; 67v-70 « Gaudent brevitate moderni… » ;
70r-v MENS. Quandoc. due ; 71 IOH. MUR. lib. (exc.) ; 71v
« Primus Re la Secundus Re la… » ; 72r-v Nota quod istorum autem
tonorum… » ; 73v « Nota quod septem sunt littere super quibus
formatur voces... » ; 75v-81v IOH. MUR. lib. rism b3/2, p.
74-76 rism b3/6 copie: D-Maw ▪ Bernhard, Thomas,
2006, p. 13, 16
I-PAVu 362
date: XVe s. origine: Italie contenu: 1-5v « In
principio septem sunt littere musicales » ; 7-13v « Prolationes
sunt due… » rism b3/2, p. 77 rism b3/6 copie: D-Maw
I-PAVu 450
date: XIVe s. (f. 1-10) et XVe s. origine: Italie provenance: « Iste
liber est monasterii Sancti Salvatoris de Vinetiis quem reliquit dominus petrus
de fossis » contenu: 1-10 COMPIL. Ticin. (7v PROP. Mens. Quat.) rism
b3/2, p. 77-79 rism b3/6 copie: D-Maw ▪ Guerrino Amelli, D. Thomae
Aquinatis de arte musica nunc primum ex codice bibliothecae Universitatis
Ticinensis edidit et illustravit (Milano, 1880) [éd. COMPIL. Ticin. =
PS.-THOMAS AQU.].- Bernhard, Thomas, 2006, p. 1-15.
PERUGIA, Biblioteca Comunale Augusta (I-PEc)
I-PEc G 20 (431)
date: fin du XVe s. origine: Sud de l'Italie centrale (aire de
Naples) provenance: Raffaele Sozi (XVIe s.) contenu: 156v-157
« Questi sono li signi che nella musica si contene el primo è
quisto… » rism b3/6 ▪ Galliano Ciliberti, « I manoscritti musicali della
Biblioteca del Convento francescano di Monteripido di Perugia », Studi
francescani, 96 (1999), 335-349.
I-PEc M 36 (1013)
date: 1509 origine: Venise contenu: 1v-2
« Proprietates cantus sunt tres scilicet b quadrum nature et b
mollem... » ; 3 « A movet Ingeminis vagus et eriminose
morosus... » ; 4-5 « Nota quod septem sunt littere graves
silicet A B C D E F G Et septem acute... » ; 5-45v MARCH. luc. ;
47-68v « Dividendum tam mensurabilis cantus quam immensurabilis musica... »
(éd. Seay, Quaestiones, 1977, p. 1-34 [p. 1-12 (f.
47r-55r)] ) ; 71-78 « Sciendum est quod decem sunt principales
partes videlicet figura notarum... » ; 78-123 « Proportio est
duorum terminorum musicalium ad invicem habitudo. Nota quod sunt quinque genera
proportionum... » rism b3/6 ▪ Galliano Ciliberti, « I manoscritti musicali della
Biblioteca del Convento francescano di Monteripido di Perugia », Studi
francescani, 96 (1999), 335-349.
PESARO, Biblioteca Comunale Oliveriana (I-PESo)
I-PESo 83
date: début du XVIe s. origine:Europe centrale (espace germanique
?) provenance: Galeazzo da Monte Baroccio contenu: 1-96v
« Usurpatum est apud philosophie magistros… » rism b3/6
I-PESo 1336
date: fin du XIIIe s. origine: Bologne contenu: 14r-v
Guido Faba, Ars musice, « Sciendum autem in primis quot sint toni
quibus cantus omnis cantari debeat... » ; 15-18v ANON. Cist. I ;
18v-19v « Subgraves lictere dicuntur d e F G... Demonstratio initiarum
differentiarum Omnes differentie primi toni... » ; 19v-21v « Si
vis scire artem musice opportet te scire quod XV sunt voces... » ;
21v-26 Inghilberto da Pistoia (?), « Tractatum hunc musice ex multis
libris domino inspirante collegi... » ; 27-28v GUIDO ep.
(exc.) ; 28v-29v CASSIOD. inst. (exc.) ; 29v-30v Sinibaldus de
Vulteriis, Compositio artis musice ; 46-48v ISID. etym.
(exc.) ; 49-54 Aristoteles, Problemata, XIX
(trad. de Bartolomeo da Messina) ; 60-61 (fin d'un traité de
plain-chant) « //ad minus et debet concordare in principio medio et
fine... » ; 61r-v GUIDO reg. ; 61v-66 GUIDO reg. ; 66-67v
GUIDO prol. ; 67v-68 GUIDO micr. (exc.) ; 68-69 PS.-ODO prol.
(exc.) ; 69r-v GUIDO micr. (exc.) ; 70 GUIDO ep. (exc.) ; 70r-v
GUIDO micr. (exc.) ; 70v-71 « Sicut omnis scriptura xxiii litteras
ita in omni cantu... » ; 71-72 GUIDO micr. (exc.) ; 72r-v
« Primus et secundus tonus terminantur in D gravi... » ;
115 : « Protus et c aguto... » ; 115v Hermann. mod. ;
116v : « Diatessaron et diapente Sinphonie pariter... » rism
b3/6
PIACENZA, Archivio Capitolare (I-PCsa)
I-PCsa 54
date: XIIIe s. origine et provenance: Piacenza contenu:
1-7 « Si cupis cognoscere… » ; 7v-18 tonaire rism b3/2,
p. 79 rism b3/6
I-PCsa 65
date: 1142 origine: Cathédrale de Piacenza provenance: 1-3
tonaire ; 3ra ODO ARET. (exc. éd. Chr. Meyer, Sh.
Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 48-50) ; 3rb
Autenticus protus id est auctoritas prima... (éd. Chr.
Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 74) ;
3v-4v tonaire ; 149-151 « Incipiunt modi in introitibus et in
gradualibus… Si cupis cognoscere… » ; 262rv CASSIOD. inst.
(exc.) ; 263-264v TRAD. Guid. ; 264v-267v tonaire ; 268
« Per hos ergo modos tres componuntur cantus id est autentus… » rism
b3/2, p. 79-81 rism b3/6 ▪ Angelo Rusconi, « Teoria musicale e teorici italiani
nel Medioevo. Studi, ricerche, edizioni 1988-2000 », Fonti Musicali
Italiane, 5 (2000), p. 9-10, passim.- Michel Huglo, « Du
graduel palimpseste de Paris au graduel de Piacenza 65 », Etudes
grégoriennes, XXX (2002), p. 53-60.
PISA, Biblioteca Universitaria (I-PIu)
I-PIu 606 (IV.9)
date: 1429 (I/p. 1-132) ; 1411 (II/p. 1-58) origine:
Nord-est de l'Italie provenance: Borgo,
San Michele (bénédictins camaldules) contenu: I/1-50 MARCH.
luc. ; I/51-109 MARCH. pom. ; I/110 RUBR. BREV. ; I/111-125
« Divina auxiliante gratia brevem tractatum compilare intendo de arte
musicali plana… » ; I/ « quamvis tonorum musicalium diversitas a
multis documenta… » ; I/130-131 IOH. MUR. lib. (exc.) ; II/1-18
IOH. MUR. spec. (B) ; II/19-29 IOH. MUR. lib. ; II/30-32 TRACT.
FIGUR. ; II/33 « Nunc videndum est qualiter tempus ordinabimus ad
discantandum diversimode… » ; II/33-42 IOH. MUR. contr. ; II/43
« Sequitur de tertio membro huius artis… » ; II/43 « Nota
quod unisonus de ut est simile ut… » ; II/44-51 IOH. CICON.
prop. ; II/51 CONTR. Volentibus ; II/52-57 ANON. La Fage I rism
b3/2, p. 81-84 rism b3/6 copie: D-Maw ▪ Ilaria Zolesi, I manoscritti
musicali della Biblioteca Universitaria di Pisa. Storia e catalogo (Pisa,
1998 ; Studi Musicali Toscani, 2), p. 19-20.
PISTOIA, Duomo, Archivio Capitolare (I-PS)
I-PS 100
date: XIIe s. origine: Lucca provenance: inconnue contenu:
2v-25 GUIDO micr. ; 25v GUIDO reg. (exc.) ; 26-29 GUIDO
prol. ; 29-38v GUIDO ep. ; 39 PS.-ODO prol. ; 39-49v PS.-ODO
dial. rism b3/2, p. 84-85 rism b3/6
ROMA, Biblioteca Apostolica Vaticana (I-Rvat)
I-Rvat Lat. 2186
date: fin du XIIIe s. origine:inconnue contenu: 24-45
Dominicus Gundissalinus, De divisione et ortu scientiarum rism b3/2,
p. 93 rism b3/6
I-Rvat Lat. 3101
date: 1077 origine: Ilmmünster (Bavière) provenance:
inconnue contenu: 3v CYMB. Si vis ; 5rv FIST. Fistulae mens. ;
72v FIST. Quicumque cupit rism b3/2, p. 93-94 rism b3/6
I-Rvat Lat. 3123
date: XIe s. origine: Lorraine provenance: inconnue remarque :
modèle de US-NYcub Plimpton Ms. 250 (Phillipps 11727) contenu: 110v-111
FIST. Prima fist. I ; 111 CYMB. Quicumque cym. rism b3/2, p. 94-95 rism
b3/6
I-Rvat Lat. 3744
date: 1541 origine: Rome (copie de I-Rvat Lat. 4570)
contenu: 3-65v Claudius Ptolemaeus, Harmonicorum libri III (trad.
Nicolò Leoniceno) rism b3/6
I-Rvat Lat. 3971
date: début du XVIe s. origine: autographe de Francesco Negro
(Naples) contenu: 76v-82 Pescennio Francesco Negro, Cosmodystychia (III,6),
« Musica est ars quae eius quae est ad aliquid multitudinis temperamenta
praenoscit... » ; 440v-443v Id., ibid. (IX,14) Post geometriam
sequitur musica naturalis scilicet quae partim humana est... » rism
b3/6
I-Rvat Lat. 4162
date: fin du XIe s. origine:Italie centrale ? contenu:
53r-v AURELIAN. (exc.) rism b3/6
I-Rvat Lat. 4357
date: fin XIIIe, début XIVe s. origine: France ou Italie ;
« ...ist wiederum eine Kopie der Baseler Handschrift F IX 54 » (Bernhard,
Organum-Traktat), provenance: inconnue contenu: 58r-60v PS.-THOMAS
AQU. I ; 60v-64r AUGUST. MIN. rism b3/2, p. 95 rism b3/6 copie:
D-Maw ▪ Mario di Martino, S.
Tommaso d'Aquino - Ars musice. Trattato inedito illustrato e trascritto
(Napoli, 1933) ▪ Bernhard,
Organum-Traktat, 2001, 189.- Bernhard, Thomas, 2006, p. 64-76, 89.
I-Rvat Lat. 4539
date: XVe s. origine: Italie contenu: 85-91v FIST.
Rogatus ; 92v-93v MON. In primo ; 93v PS.-BERNEL. interv. rism
b3/2, p. 95 rism b3/6 copie: D-Maw
I-Rvat Lat. 4570
date: fin du XVe s. origine: Ferrare contenu: 2-58v
Claudius Ptolemaeus, Harmonicorum libri III (trad. Nicolò Leoniceno)
rism b3/6
I-Rvat Lat. 4929
date: IXe s. origine: Allemagne contenu: 22-34v FRAGM.
CENS. (exc.) ; 35-50 AUGUST. (exc.) rism b3/2, p. 96 rism b3/6
copie: D-Maw
I-Rvat Lat. 5129
date: c. 1470 origine: Italie contenu: 145-157 ANON. Seay
(156-157 CONTR. Notandum est ; 157 CONTR. Ut unisonus) ;
158-169 PETR. TALH. rism b3/2, p. 96-97 rism b3/6 copie: D-Maw
I-Rvat Lat. 5318
date: 1517-1543 origine: Venise contenu: 1-255v correspondance
entre des théoriciens de première moitié du XVIe s. (éd. *Blackburn et al.,
Correspondence, p. 201-978)
I-Rvat Lat. 5320
date: 1476 origine: Italie provenance: coll. Paolo Manuzio
(Venise, 1512-1574) contenu: 1-77 IOH. CICON. mus. ; 77-78 MON. In
primis divide ; 80-83v « Quandocumque punctus quadratus aut nota
quadrata quod idem est… » rism b3/2, p. 98 rism b3/6 copie:
D-Maw
I-Rvat Lat. 5321
date: début du XVe s. origine: Italie provenance: coll.
Paolo Manuzio (Venise, 1512-1574) contenu: 1 « Quot sunt iuncture
manus ? Sunt decem et novem… » ; 2-6 IOH. MUR. lib. ; 6-7v
TRACT. FIGUR. ; 7v-9v AEGID. MUR. ; 9v-11v PROSD. contr. ; 12-20
IOH. MUR. spec. (B) ; 23-25va CONTR. Volentibus ; 25vb IOH. MUR.
contr. rism b3/2, p. 98-99 rism b3/6 copie: D-Maw
I-Rvat Lat. 5322
date: XVe s. origine:Italie provenance: coll. Paolo
Manuzio (Venise, 1512-1574) contenu: 1-48 MARCH. luc. ; 50-115v
MARCH. pom. ; 115v-116v RUBR. BREV. rism b3/2, p. 100 rism b3/6
copie: D-Maw
I-Rvat Lat. 5324
date: XVe s. (seconde moitié) origine: Nord de l'Italie centrale
contenu: 1-72v UGOL. URB. (exc.) rism b3/6
I-Rvat Lat. 5325
date: vers 1260 (M. Everist/Chr. Meyer) ou fin XIIIe s. (R. Baltzer) origine:
France provenance: coll. Paolo Manuzio (Venise, 1512-1574) contenu: 1-11v
TRAD. GARL. plan. II ; 12v-30v IOH. GARL. mens. rism b3/2, p.
100-101 rism b3/6 copie: D-Maw
I-Rvat Lat. 5904
date: XVe s. origine: Italie ? ou Flandres contenu: 1-115
BOETH. mus. rism b3/6 copie: D-Maw
I-Rvat Lat. 9496
date: XIIe s. origine: Italie centrale provenance: ms.
détaché de I-Rv B 81 contenu: 2-20 LIB. ARGUM. ;
20-22 LIB. SPEC. rism b3/2, p. 101-102 rism b3/6 copie: D-Maw
I-Rvat Lat. 10453
date: XVe s. origine: Italie contenu: 1-20v BOETH. mus.
(fragm.) rism b3/6 copie: D-Maw
I-Rvat Lat. 10645
date: fin XIe, début XIIe s. (f. 1-2v) origine: Italie
contenu: 1-2v PS.-ODO dial (fragm.) rism b3/2, p. 102 rism b3/6
I-Rvat Barb. lat. 283
date: XIIIe s. origine: inconnue provenance: Sienne contenu:
37-42v ADALB. rism b3/2, p. 102 rism b3/6 ▪ Theodore Silverstein, Medieval
Latin Scientific Writings in the Barberini Collection: A Provisional Catalogue
(Chicago, 1957), p. 79-80
I-Rvat Barb. lat. 307
date: premier tiers du XVe s. (fin XIVe s. [RISM B 3/2]) (1431-1432 pour
les f. 30-31) origine: Italie remarque : à compléter par A-SP Cod.
135/6 (29.4.4) (8 feuillets à restituer entre f. 16 et 17) contenu: 1-16v
IOH. VETUL. ; 17-19 TRAD. Garl. plan. IV ; 17-20v PHIL. VITR. ; 21-27
PS.-THEODON. ; 27 « Quomodo musica dirivatur a moys… » ;
27rb-29rb ISID. etym. (exc.) ; 29rb AURELIAN. (exc., copie d’après I-MC
439, cf. Bernhard/Ferrari, Aurelian, p. 41) ; 29r-v « Ut superius dictum est per multos novem
sunt muse… » (d'après FULGENT. XV) ; 29v-30 ARS ORG. ;
30r-v THEOD. CAPR. ; 31v IOH. MUR. lib. (fragm.) rism b3/2, p.
102-104 rism b3/6 copie: D-Maw
I-Rvat Borghes. 84
date: XIIe s. origine: inconnue provenance: Bibliothèque
pontificale d'Avignon, 1411 (n° 589) (cf. *Maier, Avignon, p. 167) contenu:
1 « Monochordi diatonici per quinque tetrachorda. Haec relegat cordi cui
stat ratio monocordi… » rism b3/6
I-Rvat Borghes. 161
date: XIIIe-XIVe s. origine: Angleterre ? provenance: Bibliothèque
pontificale d'Avignon, 1411 (n° 508 pars II) (cf. *Maier, Avignon, p.
160) contenu: 57v ISID etym. (exc.) rism b3/6
I-Rvat Capp. 203
date: XVe s. (seconde moitié) origine: Milan ? provenance: coll.
Alessandro Capponi (+ 1746) contenu: 1-34v Antonio Cornazano, Ilibro
dell'arte del danzare (éd. *Mazzi, Il Libro, p. 6-30 ; *Smith
A. W., Dance, I, p. 83-107) ; rism b3/6
I-Rvat Cappon. lat. 206
date: XVe s. origine: Italie provenance: coll. Alessandro
Capponi (+ 1746) contenu: 3-15 VERS. Postquam pro ; 16-31v
« Haec sunt mutationes ascendendo de b quadrum grave… » ; 31v-33
« Incipit manus secundum magistrum guidonem… gama quod latine dicitur
g… » ; 33-34v « Contrapunctus est quod vadit a perfecta ad
imperfectam… » ; 35v-39 « Nota quod cantus primi toni potest
incipere in c.d.e… » 36-37 HERMANN. mod. ; 39v-44v « Primo
videndum est quid sit… » ; 45r-v « Formula seu qualitas figura
primi toni talis est… » ; 138-168 « Musica est ars spectabilis
cuius sonus in celo et in terra modulatur… » ; 168v-171v « Nota
quod ubicumque inveneris signum… » ; 172v-178v « Incipit
contrapunctus in G ut inferius… » ; 179-186 IOH. MUR. lib. rism
b3/2, p. 104-106 rism b3/6 copie: D-Maw
I-Rvat Ottob. 176
date: XIIIe s. provenance: Fossanova contenu: 119 ANON.
Cist. III rism b3/6
I-Rvat Ottob. 1815
date: XIVe s. origine: inconnue contenu: 1-76 BOETH. mus.
rism b3/6 copie: D-Maw
I-Rvat Ottob. 2069
date: XIVe s. origine: France provenance: Duportal (XVIe
ou XVIIe s.) contenu: 52-81v BOETH. arithm. ; 82-119 BOETH. mus.
rism b3/6 copie: D-Maw
I-Rvat Ottob. 3025
date: 1225-1250 (B. Bischoff, f. 46-50) origine: inconnue (Zaminer,
Organum-Traktat, p. 22) provenance: collection P. Petau contenu:
46-50v ORG. Vatic. rism b3/2, p. 106 rism b3/6
I-Rvat Pal. lat. 78
date: XIIe s. origine: Allemagne provenance: Frankenthal
(près de Worms) contenu: 137 NEUM. Eptaphonus rism b3/2, p. 106 rism
b3/6 copie: D-Maw
I-Rvat Pal. lat. 235
date: début du XIe s. (f. 36-42) origine: Allemagne
provenance: Bibliothèque palatine de Heidelberg contenu: 38v-39
CANT. Quid est cant. ; 39v “Tonus est sonus vocis armonicae...” (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 86) rism b3/2, p. 106 rism b3/6 copie:
D-Maw ▪ Charles
M. Atkinson, « The Anonymus Vaticanus and the Paeofrankish Script », Cantus
Planus, Papers read at the 16th meeting. Vienna, Austria,
2011 (Wien, 2012), p. 20-26.
http://bibliotheca-laureshamensis-digital.de/bav/bav_pal_lat_235
I-Rvat Pal. lat. 563
date: XIIe s. origine: Allemagne provenance: Bibliothèque
palatine de Heidelberg contenu: 141v MON. In primis ad levam rism
b3/2, p. 106-107 rism b3/6 copie: D-Maw
http://bibliotheca-laureshamensis-digital.de/bav/bav_pal_lat_563
I-Rvat Pal. lat. 957
date: vers 1367-1368 origine: Vallée du Rhin (entre Mayence et
les Pays-Bas) provenance: Bibliothèque palatine de Heidelberg contenu:
85-92 SUMM. GUID. rism b3/2, p. 107 rism b3/6 copie: D-Maw
I-Rvat Pal. lat. 1342
date: XIe s. origine: Allemagne du Sud-Ouest (?) ; Flandres
(? ) provenance: Bibliothèque palatine de Heidelberg remarque
: copie de D-W Gud. lat. 72 (?). A compléter par A-SP Cod. 132/6
(29.4.2) (cf. Schmid, Musica enchiriadis, p. VIII) contenu:
1-104 BOETH. mus. ; 105-121v MUS. ENCH. ; 121v-158v SCOL. ENCH. rism
b3/2, p. 108 rism b3/6 copie: D-Maw ▪ *Schuba, Handschriften, 1992, p. 10-11
I-Rvat Pal. lat. 1344
date: deuxième tiers du XIe s. origine: Lorsch provenance: Bibliothèque
palatine de Heidelberg remarque: à compléter par A-SPL Cod.
110/6 (29.4.1) contenu: 1v-19 BERNO prol. ; 19-33v BERNO ton. rism
b3/2, p. 108 rism b3/6 copie: D-Maw ▪ *Schuba, Handschriften, 1992, p. 12
http://bibliotheca-laureshamensis-digital.de/bav/bav_pal_lat_1344
I-Rvat Pal. lat. 1346
date: XIIIe s. (1-19) ; vers 1300 (20-21, 22-23,
24) ; XIe s. (25-54) origine: Allemagne provenance: Marsilius von Inghen (+ 1396, premier recteur
de l’université de Heidelberg) ; Bibliothèque palatine de Heidelberg contenu:
2v-3 « Palmam cum digitis propono scribere… » ; 3v-5
« In D finitur tonus atque secundus… » ; 5r « Notandum quod
in hiis cantibus officialibus differentie non ponuntur per exempla, quia
diligens lector considerantis litteris inicialibus in tonario antiphonarum
dispositis, eas per se poterit invenire, preterea generaret pocius tedium quam
profectum. Notandum preter<e>a quod istis cunctibus officialibus strictus
cursus de tonis superius assignatus non poterit assignari sepius nisi cursum
debite excedere conprobantur » ; 5r-v « Primus tonus dicitur
mobilis... » (ANON. Pannain, cap.
De qualitate tonorum) ; 5v MON. Magdarum ; 6 FIST. Ad
fistulas ; 6 MON. A primo ; 7-16v TON. Vatic. ; 16r-v
« Quamvis mille modis... (éd. Chr. Meyer, Sh.
Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 75-78) ; 16v
HERMANN. mod. ; 17 « Dicendum est quot sint species… » ;
17v NEUM. Eptaphonus ; 18v-19v « Primus videlicet modus
differt… » ; 21r, 20r-v « Nota quod primus tonus quatuor habet
litteras… » ; 22-23v « Nota quod septem sunt discrimina
vocum… » ; 24r-v SUMM. Guid. (exc.) ; 25-54 AURELIAN. rism
b3/2, p. 108-110 rism b3/6 copie: D-Maw ▪ *Schuba, Handschriften, 1992, p. 13-15
I-Rvat Pal. lat. 1356
date: XIIe-XVe s. origine: Füssen provenance: Bibliothèque
palatine de Heidelberg contenu: 111 diagramme des symphonies ; 130
diagramme des planètes rism b3/2, p. 110 rism b3/6 ▪ *Schuba, Handschriften, 1992, p. 34-38
I-Rvat Pal. lat. 1377
date: XVe s. (f. 60-94) ; XIe-XIIe s. (f. 95-110) origine: Italie
(f. 60-94), France ? (95-110) (voir *Schuba, Handschriften, p. 103, 106)
provenance: Bibliothèque palatine de Heidelberg contenu: 60-81 IOH.
MUR. spec. (B) ; 82-89v IOH. MUR. lib. ; 89-93v TRACT. FIG. ;
93v-94v IOH. MUR. contr. ; 108 MON. Prius dividenda rism b3/2, p.
110-111 rism b3/6 copie: D-Maw ▪ *Schuba, Handschriften, 1992, p. 103-107
I-Rvat Pal. lat. 1380
date: XIVe s. seconde moitié origine: Bologne et Paris, copié par
Reimbotus de Castro provenance: Bibliothèque palatine de Heidelberg contenu:
99-102 « Nota musica
principaliter considerat proportiones acuti soni cum gravi... » ; 102-103:
« Item nota semper in mixto elementa formalia sunt maiora in dupla vel quadrupla
proportione quam elementa naturalia... » ; 169-183 « Secundum
boetium tota compago anime et corporis coniuncta est musica coaptatione et
status anime et corporis... » ; rism b3/6 ▪ *Schuba, Handschriften, 1992, p. 111-114
▪ Christian Meyer, « Musica est indita nobis
naturaliter, Musique spéculative et philosophie de la nature“, Archives
d’Histoire Doctrinale et Littéraire du Moyen Age, 72 (2005), p. 277-321
(éd. du texte, p. 297-321 d’après Zwickau, Ratschulbibliothek Ms. I. XII. 2).
I-Rvat Pal. lat. 1381
date: fin du XIVe s. provenance: Bibliothèque palatine de
Heidelberg contenu: 226v « Musarum voces sunt novem prima facit
.D…. » rism b3/6 ▪ *Schuba, Handschriften, 1992, p. 115-124
I-Rvat Pal. lat. 1420
date: XIVe s. (f. 37-89) origine: Cologne (pour les f. 53 et ss.)
provenance: Bibliothèque palatine de Heidelberg contenu: 68v-74v
IOH. MUR. spec. (B) rism b3/6 ▪ *Schuba, Handschriften, 1992, p. 208-210
I-Rvat Pal. lat. 1878
date: c. 1450 origine: Heidelberg provenance:Bibliothèque
palatine de Heidelberg contenu: 8v-13v, 22r-v, 14-18 Erhard Knab, Modus
cantandi et intonandi rism b3/6
I-Rvat Reg. lat. 72
date: XIIe s. (recueil composite) origine: (f. 60v-64v) : Italie
(?) ou plus vraisemblablement Allemagne du Sud (Huglo, Dialogue)
provenance: coll. de Christine de Suède (1626-1689) contenu: 1-56v
BOETH. arithm. ; 60v-64v PS.-ODO dial. remarques: les f. 77-84 de
ce manuscrit sont détachés d'un manuscrit provenant de la bibliothèque de
St-Victor à Paris (JJJ 17) (*Pellegrin, Saint-Victor, p. 95) rism
b3/2, p. 111 rism b3/6 copie: D-Maw
I-Rvat Reg. lat. 577
date: vers 1100 ; première moitié du XIe s. origine: Sens,
St-Pierre-le-Vif provenance: coll. de Christine de Suède (1626-1689)
contenu: ODOR. SEN. (79r-v « Diapente et diatessaron », éd. Bernhard,
Clavis Gerberti, 1, p. 26-31) rism b3/2, p. 111-112 rism b3/6
copie: D-Maw
I-Rvat Reg. lat. 598
date: début du XIIIe s. origine: Italie provenance: coll.
de Christine de Suède (1626-1689) contenu: 114r GUIDO reg. (exc.) ;
114 MOD. Omnes authenti (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi,
Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 56-57) ; 114v INTERV.
Diapason (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 33-37) ; 114v GUIDO reg. (exc.) rism b3/2,
p. 112 rism b3/6 copie: D-Maw ▪ Teeuwen, Harmony, 2002,
p. 31 n. 80
I-Rvat Reg. lat. 1005
date: vers 1200 origine: Sud de la France provenance:
coll. de Christine de Suède (1626-1689) contenu: 1v-38 BOETH. mus.
rism b3/6 ▪ Bernhard/ Bower, Glossa (Kommentar- und
Registerband, 2011), p. 56 copie: D-Maw
I-Rvat Reg. lat. 1146
date: XIVe s. origine: Angleterre provenance: coll. de
Christine de Suède (1626-1689) contenu: 2-5 IOH. MUR. comp. ; 5 « Sciatur autem prenominatus magister quendam
tractatum artis musice compilavit… » ; 5v-9 : 5v-7r « Quid est proportio… » (7-8 MARCH. luc.
[exc.] ; 8v-9 « Quando continet bis minorem… ») ; 9v-11
VERS. Ars est ; 11-16v PS.-OSBERN. (13v-14r “Sicut signa et menses...” éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 82)) ; 17-21 BERNO prol. (exc.) ; 21v-23v
« Cantus legitime factus qui etiam dicitur accuratus… » transcr. P.
M. Lefferts (cf. GB-Ob
Bodley 613, f. 40v-42r) ;
23v-24 « Omnis tonus autenticus regulariter per suum diapason… » transcr. P.
M. Lefferts ; 24-25 PS.-ODO prol. ; 25 PS.-ODO prol. ;
25-34v PS.-ODO dial. ; 35-44v IOH. MUR. lib. ; 44v « Nota quod
nota colorata… » ; 45v-48 « Tertio dicendo est quod quando tenor
est de modo perfecto… » ; 48-51 « Pars aliquota est illa quae
aliquotiens sumpta… » ; 51v-52v “Toni sunt octo...” (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 43-46) ; 51v-55
« Toni sunt octo... Doricus i. primus tonus… » ; 55v-57
IOH. TORK. decl. (exc.) ; 57-65v TRAD. GARL. plan. III ; 65v-66
BOETH. mus. (exc.) ; 66r « Tubal vero fuit
primus inventor musicae scientiae… » ; 67-70v METROL. (exc.) rism
b3/2, p. 112-116 rism b3/6 copie: D-Maw
I-Rvat Reg. lat. 1196
date: XIIe s. origine: Allemagne du Sud (Huglo, Auteur)
provenance: coll. de Christine de Suède (1626-1689) contenu: 1-11
PS.-ODO dial. ; 11-40v IOH. COTT. mus. (fragm.) rism b3/2, p. 116 rism
b3/6 copie: D-Maw ▪ *Pellegrin, Bourdelot, p. 219, n° 241
I-Rvat Reg. lat. 1245
date: début du XVIe s. origine: Padoue ? provenance:
Cardinal Domenico Grimani ; Bibl. de S. Antonio di Castello
(Venise) ; Iacobus Golius (?) ; Marcus Meibom ; coll. de
Christine de Suède (1626-1689) contenu: 1v-114 Erasmus Horicius
(Höritz), Musica rism b3/6
I-Rvat Reg. lat. 1283
date: Xe-XVe s. ; f. 65r : XIe s. ; f. 111r-v : Xe
ou XIe s. origine: Espagne (f. 65) provenance: coll. de Christine
de Suède (1626-1689) contenu: 65 « In terra et luna tonum esse
pronuntiant… » ; 111r-v BOETH. mus. (exc. ; GLOSS. Boeth.
mus.) rism b3/2, p. 116 rism b3/6 ▪ Bernhard/ Bower,
Glossa (Kommentar- und Registerband, 2011), p. 55.
I-Rvat Reg. lat. 1286
date: c. 1300 origine inconnue provenance: coll. de
Christine de Suède (1626-1689) contenu: 45r-v FIST. Cuprum pur. rism
b3/6
²I-Rvat Reg.
lat. 1308
date: Xe s. origine: France
contenu: 1v-61r Calcidius Timaeus
Platonis ; 62r De proprietate tonorum. Prima species
diatesseron constat... ▪ Cf. E.
Pellegrin, Les manuscrits classiques
latins de la Bibliothèque vaticane, II / 1, Paris, 1978, p. 163-165 ;
http://www.ibiblio.org/expo/vatican.exhibit/exhibit/f-medicine_bio/images/medbio01.jpg
I-Rvat Reg. lat. 1315
date: fin XVe-début XVIe s. origine: Italie provenance:
coll. de Christine de Suède (1626-1689) remarque : copie de I-Fl
Ashburnham 1051, f. 96-169 contenu: 66ra-b MON. Designata ; 72-78r
MACROB. (exc.) ; 78v-80v FULGENT. (exc.) ; 81-88 ISID. etym
(exc.) ; 88-97v MUS. ENCH. ; 97v-110v SCOL. ENCH. rism b3/2,
p. 116-117 rism b3/6 copie: D-Maw
I-Rvat Reg. lat. 1424
date: c. 1000 origine: inconnue provenance: coll. de
Christine de Suède (1626-1689) contenu: 2 « Diapente et
diatessaron… » (éd. Bernhard, Clavis Gerberti, 1, p. 26-31) ;
« Diapente remissa continue… » (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 340) ; ; « Proslambanomenos, ypatypaton… » (éd. ibid., p. 340) rism b3/2, p. 117 rism b3/6 copie: D-Maw
I-Rvat Reg. lat. 1553
date: XIe/XIIe s. origine: inconnue provenance: coll. de
Christine de Suède (1626-1689) contenu: 30v-33v PS.-HIER. rism b3/2,
p. 117 rism b3/6
I-Rvat Reg. lat. 1571
date: c. 1400-1450 origine:Allemagne du Nord provenance:
Berlin (XVIIe s.) coll. de Christine de Suède (1626-1689) contenu: 1
IOH. MUR. not. (exc.) ; 1v IOH. MUR spec. (exc.) rism b3/6
I-Rvat Reg. lat. 1578
date: XIIe s. origine: inconnue provenance: coll. de
Christine de Suède (1626-1689) contenu: 86 main de solmisation rism
b3/2, p. 118 rism b3/6
I-Rvat Reg. lat. 1616
date: XIIe s. (1-16) ; XIe s. (17-20) ; XIVe s.
(21-124) origine: France (Fleury ?, f. 17-20) provenance: (f.
1-16) ? Paris, coll. Bourdelot (cf. *Omont, Bourdelot, n° 241) ;
coll. de Christine de Suède (1626-1689) contenu: 1-11 GUIDO micr. ;
11-14 GUIDO reg. ; 14-16v tonaire rism b3/2,
p. 118 rism b3/6 copie: D-Maw
I-Rvat Reg. lat. 1638
date: première moitié du Xe s. (1-11, 71-77, 86-125) ;
seconde moitié du IXe s. (12-70, 78-85) origine: France, Val de
Loire ; Nord de la France (Bernhard, Rezeption, p. 602-603, n. 6)
provenance: coll. de Christine de Suède (1626-1689) contenu: 1-125 BOETH.
mus. (GLOSS. Boeth. mus.) ; 126-128 tonaire rism
b3/2, p. 118-119 rism b3/6 ▪ Bernhard/ Bower, Glossa
(Kommentar- und Registerband, 2011), p. 54-55 copie: D-Maw
I-Rvat Reg. lat. 1661
date: XIe/XIIe s. origine: Allemagne provenance: coll. de
Christine de Suède (1626-1689) contenu: 34 MON. Dimidium ; 34v
PS.-BERNEL. spec. ; 34v-39 FIST. Rogatus ; 39 PS.-BERNEL.
interv. ; 40 FIST. Si fistulae II ; 40rv MON. In primo ; 40v
PS.-BERNEL. interv. rism b3/2, p. 119 rism b3/6 copie: D-Maw
I-Rvat Reg. lat. 1727
date: XIe et XIIe s. (24-46) origine: inconnue provenance:
coll. de Christine de Suède (1626-1689) contenu: 24-46v BOETH. mus.
(fragm.) rism b3/6 ▪ Bernhard/ Bower, Glossa (Kommentar-
und Registerband, 2011), p. 64 copie: D-Maw
I-Rvat Reg. lat. 1728
date: XVe s. origine: inconnue provenance: coll. de
Christine de Suède (1626-1689) contenu: 1v-8 IOH. MUR. spec. rism
b3/2, p. 119 rism b3/6
I-Rvat Reg. lat. 1840
date: XIVe s. origine: Italie provenance: coll. de
Christine de Suède (1626-1689) contenu: 1-55v BOETH. mus. rism b3/6
copie: D-Maw
I-Rvat Reg. lat. 1987
date: IXe s. (et non XIIe s.) origine: Nord ou Nord-Ouest de la
France (Teeuwen, Harmony, p. 103) provenance: coll. de
Christine de Suède (1626-1689) contenu: 1-145v MART. CAP. (GLOSS. Mart.
Cap.) ; 146 diagramme rism b3/2, p. 119 rism b3/6 ▪ Teeuwen, Harmony, 2002,
p. 76, 77 (repr. f. 2r), 103-117, 340 (repr. f. 1v not. neum. , passim
I-Rvat Reg. lat. 2103
date: XIIIe s. origine: France ? provenance: Johannes Bedyngham
(f. 23 ; XVe s.) ; Paris, coll. Bourdelot (cf. *Omont, Bourdelot,
n° 232) ; coll. de Christine de Suède (1626-1689) contenu: BOETH.
mus. (fragm.) rism b3/6 copie: D-Maw ▪ *Pellegrin, Bourdelot, p.
218, n° 232.
I-Rvat Ross. 204
Parchemin. I+154 ff., 210 x 155 mm (f. I), 240 x 175 mm (f. 1-154). date: XIe
s. (f. I), 1027-1031 (f. 1-154) origine: Allemagne du Sud (f. I), abbaye
de Niederaltaich (f. 1-154) provenance: coll. Giovani Francesco de Rossi
(1838-1854) contenu: f. I « Protus.
Plagis eius. Deuterus. Lateralis eius. Tritus. Subiugalis eius. Detrardus [sic.].
Discipulus eius. »
(noté en neumes) ; « Primus ut exurge. D. Rorate »
(noté en neumes) ; Iv blanc ; 1-154 Sacramentaire de Ellinger, abbé
de Tegernsee puis de Niederaltaich (+ 1056) ▪ J. Brinktrine (éd.), Sacramentarium
rossianum cod. Ross. lat. 204 (Freiburg, 1930), p. 17 ; R. Bauerreiss,
« Zwei Handschriften des abtes Ellinger von Tegernsee in Italien », Studien
und Mitteilungen zur Geschichte des benediktiner Ordens und seiner Zweitge,
78 (1967), p. 303-307 ; P. Salmon, Les manuscrits liturgiques lat. de
la Biblioteca Vaticana, vol. 2 (Vatican, 1969), p. 22-23, n. 35 ; Huglo,
Tonaires, p. 280. [Shin Nishimagi]
I-Rvat Ross. 455
date: vers 1460 origine: Ferrare provenance: coll. Giovani
Francesco de Rossi (1838-1854) contenu: 1-249 UGOL. URB. (exc.) rism
b3/6 copie: D-Maw ▪ Ruini, Produzione, 2001, p. 350
I-Rvat Urbin. lat. 258
date: vers 1450 origine: Pesaro provenance: coll. des
Sforza ; bibliothèque des ducs d'Urbino, transférée en 1658 à la
Bibliothèque vaticane contenu: 1-360v UGOL. URB. rism b3/6 copie:
D-Maw ▪ Ruini,
Produzione, 2001, p. 350 (repr. facsim. du f. 1r, p. 349).
I-Rvat Urbin. lat. 290
date: XIe et XIIIe s. origine (?) et provenance: abbaye
bénédictine de Brauweiler près de Cologne ; bibliothèque des ducs
d'Urbino, transférée en 1658 à la Bibliothèque vaticane contenu: 4vb
FIST. Primam fist. III rism b3/2, p. 119-120 rism b3/6
I-Rvat Arch. S. Pietro H
29
date: XIVe s. origine: France ? contenu: 1-41v IOH. AEGID.
rism b3/6
ROMA, Biblioteca Casanatense (I-Rc)
I-Rc 54
date: début du XIe s. origine: Nonantola? provenance:
Nonantola contenu: 1-11v tonaire ; 102v-103 tonaire ; rism
b3/2, p. 85 rism b3/6 copie: D-Maw
I-Rc 361
date: XIVe s. origine: France provenance: France
contenu: 68v ANON. Cist. III rism b3/6 copie: D-Maw
I-Rc 420
date: c. 1450 origine: Italie du Nord contenu: 18-65
AURELIAN. rism b3/6 copie: D-Maw
I-Rc 1711
date: début ? du XVe s. origine: Italie du Nord contenu:
2-51v NICOL. CAP. (fragm.) rism b3/6 copie: D-Maw
I-Rc 2151
date: c. 1450 origine: Ferrare provenance: coll. Giuseppe
Baini (XIXe s.) contenu: 1v-338v UGOL. URB. rism b3/6 copie:
D-Maw
ROMA, Biblioteca Corsiniana e dell'Accademia Nazionale dei
Lincei (I-Rli)
I-Rli Rossi 231 (36 E 8)
date: XVe s. (seconde moitié) origine: Italie du Nord-Est
contenu: Iv « In hiis numeris invenitur consonantia quia in eis
quodammodo inveniuntur omnes proportiones musicales ... » ; II MON.
Esto linea ; 1-83v BOETH. mus. ; 85-90v « Tam antiquorum quam
modernorum auctoritate musicorum in 7 voces ... » rism b3/6 copie:
D-Maw
I-Rli 2067 (36 D
31 ; 1780)
date: XVe s. (seconde moitié) origine: Italie du Nord contenu:
2-6 IOH. CICON. mus. ; 6-7 « Proportio sexquioctava vel epogdoi est
quando maior numerus continet totum minorem et eius octavam
partem... » ; 7r-v IOH. MUR. contr. ; 7v-10 CONTR. Cum
notum ; 10-12 « Speties in musica est arsis et est thesis omnium
vocum... » ; 12-13 « Natura acuta si comenza in
C.sol.fa.ut... » ; 13 PHIL. ANDR. ; 13v-15 ANON. La Fage
III ; 15v-20 PS.-ODO dial. (exc.) ; 20-21 GUIDO micr. (exc.) ;
21 GUIDO reg. (exc.) ; 21 NICOL. Burt. (exc.) ; 21v-37 Iohannes
Hothby, Regule, « Constitutiones cantilenarum sunt due que sunt
Partes et modi... » ; 39v-46 IOH. MUR. lib. ; 46v-49 Inc.
« maxima. longa. breve. semibreve. minima. semiminima. De modo perfecto,
tempore perfecto. prolatione perfecta... » rism b3/6 copie: D-Maw
▪ Bernhard, Thomas, 2006, p. 9 (n. 15), 16.
ROMA, Biblioteca Vallicelliana (I-Rv)
I-Rv B 81
date: XIe s. (1-141) ; XIIe s. (142-218) origine: Italie
centrale provenance: inconnue remarque : à compléter par I-Rvat lat.
9496 inséré autrefois entre les f. 141 et 142 contenu: 71-75+76-82v
PS.-ODO dial. ; 75-76 CANT. In defect. (= BERNO Prol. [exc.]) (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 53-54) ; 83rv GUIDO reg. (exc.) ; 83v-84
MOD. Omnes authenti (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 56-57) ; 84-85 INTERV. Diapason (éd. ibid., p. 33-37) ; 85v-86 « Jugiter
domine… » (éd. ibid., p. 54-55) ;
86 GUIDO micr. (exc.) ; 86r-v GUIDO micr. (exc. « Prponuntur,
supponuntur, interponuntur... » (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 341) ; 86v « Diapason in dupla proportione
consistit… » (éd. ibid., p. 341) ; « Tetrardus hanc
habet vim... » (éd. ibid., p. 342) ;
86v-87 ISID. etym. (exc. « Musica est
peritia modulationis... » (éd. ibid.,
p. 342) ; 87-90v VERS. Ars
humanas ; 91 CASSIOD. inst. (exc.) ; 91 “Qui ita designatur per
quinque digitos levae palmae ut ab auriculi digito incipiet primus sonus et a
medico primus hemitonius, ab impudico autem medius sonus, ab indice vero
ultimus hemitonius, a pollice quoque ultimus sonus” (éd. Smits v. W., Musikerziehung,
p. 126) ; 91-93v <Primus adest protus
autenticus...> (éd. Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli...
[Turnhout, 2011], p. 61-64) ; « Igitur isti sunt soni
qui modulatione apte... » (éd. ibid.,
p. 342-343) ; 94r-v CASSIOD. inst. (exc.) ;
94v-115b GUIDO micr. ; 116-118v GUIDO prol. ; 119-128 GUIDO
ep. ; 128v-129v Tonaire de l’abbé Odon (éd.
Chr. Meyer, Sh. Nishimagi, Tractatuli... [Turnhout, 2011], p. 343-347) ; 130-137v GUIDO reg. ; 137v-139 TRAD. Guid.
II ; 139 « Vox est aer ictus sensibilis audito… » ; 139
GUIDO reg. (exc.) ; rism b3/2, p. 85-89 rism b3/6 copie:
D-Maw (77v-92r, 129v-140r)
I-Rv B 83
date: XVe s. origine: Italie provenance: inconnue contenu:
1-8v CONTR. Volentibus ; 12 IOH. MUR. contr. (fragm.) ; 12-15v
CONTR. Cum notum ; 16-17 « Item nota quod quando cantus simplex
ascendit semitonum discantans… » ; 18-29v « Divina auxiliante
gratia breve tractatum compilare intendendo… » ; 29v-30v MARCH. comp.
(fragm.) ; 31-38v IOH. MUR. lib. ; 39-55 ANON. La Fage III ; 55v
« Primus cum sexto fa sol la… » ; 55v-56 « Nota quod
tresdecim sunt species in plana musica per quas tota contexitur… » ;
56-63v NICOL. CAP. ; 65 « Sciendum est quod contrapunctus est
fundamentum discanti… » ; 65-68 PHIL. CAS. contr. ; 68v-70v « Secundum
Johannem de Muris septem sunt proportiones… » ; 71-72 « Nota
quod de omne ut unisonus est ut… » ; 72v-81 « Gama est littera
greca que latine dicitur g… » ; rism b3/2, p. 89-91 rism
b3/6 copie: D-Maw ▪ Bernhard, Thomas, 2006, p.
16.
I-Rv B 95
date: XIVe-XVe s. origine: inconnue contenu: 131v Nota
quod in suprascriptis figuris sunt septem maneries cantus… » rism b3/2,
p. 91 rism b3/6
I-Rv C 105
date: XIVe-XVe s. origine: Italie contenu: 119-157 ANON.
La Fage II ; 127-130v Note che in gama ut, in are… » ; 130v
« Nota quod in regula tonorum primus et secundus finitur in re de G
grave… » ; 155v-157 « coniunctiones et silabe… » ; 157
« Hic incipiunt aparent mutationes manus… » rism b3/2, p.
91-92 rism b3/6 copie: D-Maw
I-Rv O 29
date: fin du XVIe s. origine: Rome contenu: 12-14v
« Nota que sono vinte littere in la mano de lequale octo sono
grave… » ; 15-16v « nota che nel canto… » (éd. CSM 31, p.
63-66) ; 18-23v « Regole dil contrapuncto. Prima deve savere le
consonantie… » (éd. CSM 26, p. 74-78) rism b3/2, p. 92-93 rism
b3/6
ROMA, Collezione privata Francesco Luisi (I-Rluisi)
I-Rluisi Ms. sans cote
date: début du XVe s. origine: Italie provenance: Bologne contenu:
1-7 traité de plain chant (fragment) rism b3/6
SIENA, Biblioteca Comunale (I-Sc)
I-Sc L V 29
date: XVe s. (seconde moitié) origine: Italie provenance:
Siena contenu: 1-88 Guglielmo Ebreo da Pesaro, De practica seu arte
tripudi avec un extrait de Domenico da Piacensa,De arte saltandi
(éd. *Sparti, Guglielmo) rism b3/6
I-Sc L V 30
date: fin du XVe s. origine: Italie contenu: 1-12v IOH.
MUR. spec. ; 14-32 LAMBERTUS (version de ce manuscrit) ; 33-40v
IOH. MUR. lib. ; 41-44 TRACT. FIGUR. ; 44-47 AEGID. MUR. ;
56-91v MARCH. pom. ; 91v-119 MARCH. luc. ; 119-120v « Nota quod septem sunt littere… » ; 120v « Item nota quod musica inter septem artes
liberales... » ; 120v-121 GUIDO reg. (appendix) ; 121-127
METROL. ; 129 « Prima novissima clausa penultima… » ;
129r-v TRAD. PHIL. III ; 129v « Psalmodiam non nimium
protendamus… » ; 129v-135v PETR. DION. (+ IOH. MUR. not.) ; 135r-140v Marchettus de Padua, Lucidarium in arte musicae
planae (extraits) : 135r « <I>siderus sine musica nulla disciplina...
consistit etiam consonantiis » (MARCH. luc. I, exc. passim ;
cf. GS3, p. 65-70) ; 135r-v « Item sciendum est quod secundum
Remigium... diastema et multis ! in musica » (MARCH. luc.
II,i-iii ; GS3, p. 70) ; 135v « Item sicut proportio
duorum ad unum, ita est proportio unius ad duorum. Item sciendum est quod tonus
habet quinque partes... chromaticum semitonium constituunt. « (cf.
MARCH. luc. II,v [exc.] ; cf. GS3, p. 72b-73b.) ;
135v-136v « Dyesis quinta pars toni est... de consonantiis et dissonantiis
ostendetur » (MARCH. luc. II,vi-ix ; cf. GS3, p.
73b-75a) ; 136v-137v « Ad videndum autem de numeris
musicalibus... ponitur consonantia bis dyapason. Est namque et alius numerus
qui sexquioctavus dicitur in quo ponitur tonus etc. « (MARCH. luc.
III,i-vi ; cf. GS3, p. 76b-78a) ; 137v-138v « Proportio
est quedam habitudo... hec de proportionibus ad presens dicta
sufficiant. » (MARCH. luc. IV,i-xi ; cf. GS3,
p.78a-80a) ; 138v-139v « Consonantia... Dissonantia...
Armonia... Simphonia... Dissonantia... Queritur autem quare non sit
proprium... in sequentibus figuris probatur et potest fieri (ex.) «
(MARCH. luc. V, i [exc.], ii [exc.], iii [exc.], iv [exc.], v [exc.],
vi-vii ; cf. GS3, p. 80a-83b) ; 139v-140r « Queritur
quare una consonantia... Consonantia dyatessaron... Consonantia dyapente que
est in trinaria divisione... in monocordio seu in aliquibus corporibus
sonoris reperitur que est diapente » (MARCH. luc. VI, i [exc.], ii [exc.],
iii [exc.] ; GS3, p. 83a-85a) ; 140r-v :
« Genera inequalitatis quinque sunt... dicta sufficiant »
(MARCH. luc. VII, i ; GS3, p. 87a-88b) ; 140v-141r :
Traité sur les proportions « Dupla proportio est quando maior numerus
continet totum minorem bis... « ; 141r :
Définitions : « Diffinitio toni. Tonus epogdos, dyascema.
Cola... ; Deffinitio semitoni. Semitonus dicitur eo quod fit
semis... ; Quattuor sunt littere in quibus finiuntur
antiphone... ; Proportio enim interpretatur pars numeri in
musica... ; Dyesis interpretatur decisio... ; Musica est
disciplina que de numeris loquitur... ; Consonantia est simul duarum
vocum... » ; 142v-143 « Omnis nota in cantu mensurato vel
est maxima… » ; 143v-144 « Minima in musica dicitur
figura… » ; 144-146 « Nota quod
omnia animalia… » ; 146v-150 « Salvator noster IHS
XPS in quodam evangelio sic ait... » ; 150 « C naturam
dat… » rism b3/2, p. 120-123 rism b3/6 copie: D-Maw
I-Sc L V 36
date: c. 1400-1450 origine: Italie provenance: coll.
Angelo Chigi (1847) contenu: 1v-5 « // sunt latine scilicet
a.b.c.d.e.f.g. Et altera greca... Nota quod in hac figura sinistre manu... Nota
per quodvis dictorum versuum quod omnis cantus habens suum Ut... Bestia non
cantor qui non canit arte... Ex predictis apparet quod per omnes locationes
manus... » ; 6-15v « Quia de Tonis sive de modis Tractare nostre
Est intentionis Quibus intonantur Antiphone et Responsoria... » (6v
« Omnis cantus ecclesiasticus in mediis clavibus
terminatur... » ; 15 « Primus cum sexto fa sol la... « ) ;
17-19 « Gaudent brevitate moderni. Quandocumque punctus Quadratus vel nota
quadrata quod idem est tractum habet a parte dextra... » ; 20-21v
« Figura est representatio soni secundum suum modum... » ;
22-23v Paulus de Florentia, Ars ad discantandum contrapunctum ;
22-23v PAUL. FLOR. (repr. fac-sim. du f. 23r in: MGG, Sachteil 7
[1997]), col. 1427-1428) ; 23v-25 PS.-PHIL. lib. mus. rism b3/6 copie:
D-Maw ▪ Bernhard, Thomas,
2006, p. 9, 16.
STERZING (VIPITENO), Stadtarchiv/Rathaus (I-STEa)
I-STEa Ms. sans cote
date: XVe s. origine: Tyrol du Sud provenance: Virgil
Raber (seconde moitié du XVIe s.) contenu: 1ra-3ra ANON. Vipiten. ;
3rva « Restat nunc de melodiis seu de formis musice breviter est
videndum... » ; 4 « Bestia non cantor... » (CS3,
p. 416) ; « Pri re la ... » (Huglo, Tonaires, p.
425) ; « Decem et novem claves... » ; « Claves
in numero... » ; « Sed dum fit terna... » (CS3,
p. 421a) ; « Mutacio nil aliud... » ; « Tu
qui solvabis... » (CS3, p, 417b) ; « Unica si fueris... »
(CS3, p. 420a) ; « Si duplex detur... » (CS3, p. 420b) ;
« Octo voces graves... » (CS3, p. 419a) ; « Magadarum
voces sunt novem ... » ; 4v-5 HERMANN. mod. ; 5v
« Omnis ligatura aut consistit ... » (in marg. « Figura satis
bona et perfecta ») rism b3/6
http://www.literature.at/viewer.alo?objid=14101&page=1&viewmode=fullscreen
TORINO, Biblioteca Nazionale Universitaria (I-Tn)
I-Tn G IV 31
date: XVe s. (1470) origine: Italie provenance: inconnue
(f. 1-35) ; Carrara, 1470 (?) (f. 41-96) contenu: 1-35 UGOL. URB.
(exc.) ; 41-95v BOETH. mus. (GLOSS. Boeth. mus. ; TON. Boeth. mus.)
rism b3/6 ▪ Bernhard/ Bower, Glossa (Kommentar- und
Registerband, 2011), p. 53 copie: D-Maw
I-Tn G VI 3
date: c. 1400-1450 origine: inconnue provenance: 63-73
IOH. MUR. spec. (B) ; 74r-v MON. Medietas contenu: rism b3/6
I-Tn R 454
date: XIe s. origine: inconnue contenu: ISID. etym.
(33v-34v représentations d'instruments de musique) rism b3/2, p. 123 rism
b3/6
TREMEZZO, Biblioteca Conte Gian Ludovico Sola-Cabiati (I-TRE)
I-TRE sans cote
date: 1473-1474 origine: Lodi (ms. copié par Fr. Gafurius)
contenu: 3-8v FRANCO COL. ; 15-32v MARCH. luc. ; 32v-38 MARCH.
pom. ; 50v « Novem sunt species contrapuncti… » rism b3/2,
p. 123-124 rism b3/6
TREVISO, Biblioteca Comunale (I-TVco)
I-TVco 283
date: XVe s. origine: Italie du Nord contenu: 89r-v
INTERV. Prima species rism b3/6
UDINE, Biblioteca Arcivescoville (I-UD)
I-UD 2
date: XIIIe s. origine: région d'Aquileia contenu: 1r-v
« Coniunctiones vocum et mutationes cantor sedulus hac cantilena poterit
ediscere… » rism b3/6
VENEZIA, Biblioteca Nazionale Marciana (I-Vnm)
I-Vnm It. II.34 (4865)
date: c. 1450-1500 origine: Italie provenance: coll.
Tommaso Giuseppe Farsetti (1791) contenu: 105r-v Guglielmo Ebreo da
Pesaro, De practica seu arte tripudi (éd. *Smith A. W., Fonte)
rism b3/6
I-Vnm It. IX.145 (7554)
date: XVe s. origine: un couvent franciscain italien
provenance: Venise, S. Maria della Salute contenu: 86-90
« Sancte Nicolae doce me cantare… » (86v « Prima mutatio de b
quadro in naturam… » ; 87-90 « Primus tonus sic incipit et sict
flectitur… ») rism b3/6
I-Vnm Lat. III.156
(2933)
date: XVe s. origine: Italie contenu: 342v « Rationes
cognitionis tonorum habentur inferioribus versibus… » ; « Sex
paritas semidit sub suis quattuor ymat… » ; « Septimus et primus
cum sexto… » ; « Primus cum sexto fa sol la semper
habeto… » rism b3/6 copie: D-Maw
I-Vnm Lat. VI.163 (2673)
date: XVe s. origine: inconnue contenu: Robertus
Grosseteste, Tractatus de generatione sonorum rism b3/2, p. 124 rism
b3/6
I-Vnm Lat. VIII.1 (3044)
date: XIIIe-XIVe s. origine: Angleterre ? provenance:
coll. Giovanni Battista Recanati (1734) contenu: 119v-120 TRAD. Franc.
II (fragm.) rism b3/6 copie: D-Maw
I-Vnm Lat. VIII.20
(3574)
date: XIIIe s. origine: Italie provenance: Bibliothèque
des Dominicains (SS. Giovani e Paolo) contenu: 1 « Cum Boecius Rome
degeret pithagoras quoque in tarento… » ; 1-2v « Quot sunt
consonancie vocum… » ; 3-4 « Principale organum est cantuum
diversorum cohabitatio… » ; 4-5 « Omnis cantus in his tantum
diffinitur litteris D E F G… » ; 5-8v BERNO prol. (exc.) ; 8v-9
HERMANN. mod. ; 9-13v « Tonus quid est ? Regula quae de omni cantu in
fine diiudicat… » ; 13v-14 DISC. Omnis homo I ; 14-15
« Quot fuerunt magistri qui composuerunt artem musicam ? » ;
15-24v tonaire ; 24v-25 « Certe primus habet principia
haec… » ; 25-27v « Si vis scire artem musicam haec
est… » ; 27v-28 « Si cantus ascendit unam… » (éd. Zaminer,
Organum-Traktat, p. 134) ; 28-29v Primus ascendit et secundus finit in
d gravi… » ; 29v-31 « Si vis scire artem musicam haec
est… » 31v-32 « Dico quis fuerit Magister qui composuit artem
musice… » ; 32v-35 « Omnes antiphonae qui incipiutn… » ;
36v-37 « Autentus protus sonat in dulcedine tonus… » ; 37v
« Qui noticiam musicae artis habere voluerit scire debet quis… » rism
b3/2, p. 125-127 rism b3/6 copie: D-Maw
I-Vnm Lat. VIII.24
(3434)
date: XVe s. origine: Flandres provenance: Iohannes
Delphinus contenu: 1-7v PS.-ODO dial. ; 8v-9 « Dicitur esse
modus in cantu regula quaedam… » ; 10-44 Henricus Helenae, Summula
musicae « Musicae studium inter cetera artium studia non fore
negligendum… » (36 NEUM. Eptaphonus) ; 44-89v IOH. BOEN mus. ;
90-108 IOH. MUR. spec. (A) rism b3/2, p. 127 rism b3/6 copie:
D-Maw
I-Vnm Lat. VIII.35
(3046)
date: XVe s. origine: Italie provenance: Jacopo Zabarella
(1646) contenu: 1-26v « Manus haec quam vides in se plura continet
quae per hordinem sunt dicenda… » ; 27-29 « Nota quod quinque
sunt partes prolationis videlicet maxima longa... » ; 35-45
« Quoniam circha artem musichalem plurima consideranda sunt…' ; 47
« Nunc videndum est de valore notularum et primo de longa... » ;
57v « Sequitur de tonis et semitonis et breviter dico quod
tonis componitur ex quinque dyesibus... » ;
59 « Speties musice sunt hec scilicet Unisonus
Semitonium... » ; 61v « Musica est congrua vocum
modulatio suavem sonum repletans... » ; « Nota semitonium minus
sit quando dicimus la mi fa mi ascendendo... » ; 62-65v
« Sequitur de sincopis et transpositionibus. Sincopa ablatio est
medietatis figure... » ; 66v-90 « Tonus dicitur a
tonando idest a sonando... » ; 90 « Volens comprehendere sive
compessare multos et diversos coniunctionum... primo sciendum est quid est
contrapunctus... » ; 92 « Unde sciendum est de coniunctione
duarum vocum... » ; 96-99v « Nota quod semi<di>tonus est
tertia minor, ditonus est tertia maior... » ; 100r-v « Nota nos
debemus incipere contrapunctum per voces perfectas et finire... » ;
101-102 « Philosophi diffiniunt vocem esse artem tenuissimum ictum vel
suum sensibile aurium... » ; 102v « Quot sunt tenores... Quot
sunt tempora... » ; 103-104v « Nota quod octo sunt toni scilicet
primus secundus... » rism b3/6 copie: D-Maw ▪ Bernhard,
Thomas, 2006, p. 14, 16.
I-Vnm Lat. VIII.64
(3415)
date: fin XVe-début XVIe s. origine: Italie (région de
Venise?) ; écrit par Emericus de Siler « ad placitum presbyteri
Jacobi de Gavia » provenance: Giovanni del Lago (début du XVIe s.) contenu:
2-64, D. B. de Francia, Brevis collectio artis musicae,
« Cantate Domino et Benedicite Nomine eius… » rism b3/6
I-Vnm Lat. VIII.82
(3047)
date: XVe s. origine: Italie (Florence ?) contenu: 1-29
NICOL. CAP. ; 30-37 CONTR. Inprimis ; 69-73v IOH. HOTH. prop.
(version italienne) ; 75-76 MENS. Omnis nota in ; 137-139 MON.
Iste ; 142-147 DIFF. MUS. rism b3/2, p. 128 rism b3/6 copie:
D-Maw
I-Vnm Lat. VIII.85 (3579)
date: 1464 origine: Italie contenu: 1-10 MARCH. luc.
(exc.) ; 11-23v IOH. MUR. lib. ; 24-43v ANON. La Fage I ;
43v-47v TON. Cist. ; 48-56v « Notandum est quod duodecim sunt species
contrapunctus… » ; 61-67v+84v-88v
Nicolaus Auricus de Buccellanito, Introductiones artis musice ad pueros
introducendos in simplici euphonia ; 70v-71: « Proportio est
habitudo duorum numerorum adinvicem… » ; 71v
« Sciendum est quod novem sunt species… » ; 72-77v IOH.
CICON. prop. ; 77v-82r « De vi et laudibus musice. Hic vere est
musicus... » ; 83: « Hec est manus secundum grecam
musicam » (main de solmisation avec la nomenclature des degrés du grand
système parfait [« proslambanomenos… »] légende « Nota quod
digiti manus a latinis dicuntur… ») ; 84v-88v cf. supra, f. 61
sqq. ; 89-91v « Prolationes sunt due… » rism b3/2, p.
128-129 rism b3/6 copie: D-Maw.- Ian Herlinger, Biblioteca
Nazionale Marciana, MS Latini, Cl. VIII.85: A Preliminary Report, Philomusica on-line,
2004-2005.
I-Vnm Lat. XII.97 (4125)
date: XIVe s. origine: Italie contenu: 1r-19r Antonio da
Tempo, Summa artis rithimici vulgaris dictaminis (éd. Richard Andrews
[Bologna, 1977 ; Collezione di opere inedite o rare, 136] ;
19v-20v GEN. DISC. Postquam rism b3/2, p. 130-131 rism b3/6 copie:
D-Maw ▪ Oliver Huck et
Thorsten Burkhard, « Voces applicatae verbis - ein musikologischer und
poetischer Traktat aus dem 14. Jahrhundert (I-Vnm Lat. Cl. XII.97) », Acta
musicologica, 74 (2003), 1-34
I-Vnm Lat. Z. 271 (1642)
date: 1457 origine: Italie provenance: coll. cardinal
Bessarion (1403-1472) contenu: 67-145v BOETH. mus. ; 146
« Natura primo preponit duplum ut 1 ad 2… » rism b3/6 copie:
D-Maw
I-Vnm Lat. Z. 333 (1648)
date: XVe s. origine: Italie contenu: 1-70 BOETH.
arithm. ; 70v-151v BOETH. mus. rism b3/6 copie: D-Maw
I-Vnm Lat. Z. 334 (1649)
date: fin du XIVe s. origine: Italie contenu: 1-60v BOETH.
arithm. ; 61-104v BOETH. mus. rism b3/6 copie: D-Maw
I-Vnm Lat. Z. 336 (1581)
date: XV s. (1-48) et fin du XIV s. (49-64) origine: Italie du
Nord contenu: 2-48v GUIL. MON. ; 50v-64 Antonius de Leno,
« Queste sono tute le mutatione del canto fermo… » (éd. CS3 p.
307-328 ; éd. Seay, Antonio) rism b3/2, p. 130 rism b3/6
copie: D-Maw
I-Vnm Lat. Z. 497 (1811)
date: vers 1450 origine: Italie centrale ou Rome provenance:
coll. cardinal Bessarion (1403-1472) contenu: 147v ANON. Venet. I ;
147v MON. Ante omnia ; 148 VERS. Fer tuba ; 148r-v CASSIOD. inst.
(exc.) ; 148v MART. CAP. (exc.) ; 148v-154v REG. PRUM. ; 154v
MUS. ENCH. (exc.) ; 154v-155 SCOL. ENCH. (exc.) ; 155 BOETH. mus.
(exc.) ; 155v-156 CASSIOD. inst. (exc.) ; 156 ANON. Venet. II rism
b3/6 copie: D-Maw (147r-154v)
VENEZIA, Museo Civica Correr, Biblioteca d'Arte e Storia
Veneziana (I-Vmc)
I-Vmc 336
date: 1502 (f. 276-242), fin du XVe s. (f. 425-426) origine:
Nord-Est de l'Italie (Padoue) contenu: 276-411v FR. GAFUR. pract. ;
412: « Perche In ogni Cosa la brevita et expeditione de quella e cosa
degna Como se dice In brevitate moderni gaudent, adoncha per milgior expedicio
e per li ignoranti et primi principianti... » ; 425-434 « Ars
cantandi Scilicet de modis cantandi. » Inc. « Nota quod sunt tres
modi cantandi scilicet b quadro... » (429 « De motetis et aliorum
cantuum iudicium iudicandi. [cf. Ellsworth, Manuscript, p. 84 et passim] ;
434 « De duobus genera specierum.[cf. I-BGc MAB 21, 67] ; 443v
« De clavibus et quae sint… [cfr. Herlinger, Lucidarium, p.
390-542 ; GS3, p. 103-120 ; I-BGc MAB 21,
70-85] ; 447: « Et quedam regula ad conoscendum tonos breviter posita
non obstante regula ponita in principio ut patet. Regula. Est in d vel in a
primus tonus atque secundus... » [cf. CS2, p. 497]) ; 448-456v
« Modus psalendi in hiis qui infra ponuntur... » rism b3/6 ▪
Linda Page Cummins, Correr
336, Part 4: A New Compendium of Late Medieval Music Theory, Philomusica on-line,
2005-2006.
VERCELLI, Duomo di S. Eusebio, Biblioteca e Archivio
Capitolari (I-VCd)
I-VCd 2 (LXII)
date: début du Xe s. ; XIe-XIIe s. (f. 285-289) origine:Italie
du Nord (Pavia ou Ivrea) contenu: 286-290 tonaire rism b3/2, p.
131 rism b3/6
I-VCd 115 (LXX)
date: XIIIe s. origine: Italie du Nord contenu: 208v-213v
tonaire « Primus modus in prima finalium finit… » ; 213v-222
tonaire ; 227v-228 « Multae diffinitiones musicae artis auditoribus
eiusdem artis dantur… » rism b3/2, p. 131-132 rism b3/6
I-VCd 208 (CCXIV)
date: XIe s. origine: Italie du Nord contenu: 1-2 ISID.
etym. (exc.) ; 4-37 BOETH. mus. (fragm.) rism b3/6 copie: D-Maw
VERCELLI, Biblioteca Agnesia (I-Vca)
I-Vca 11
date: XVe s. (seconde moitié) origine: Italie contenu: 161-194
« Con cio sia cossa che l'arte praticha de la musica… » rism b3/6
VERONA, Biblioteca Capitolare (I-VEcap)
I-VEcap CCXL (201)
date: fin du XVe s. origine: Milan provenance: Lodi,
chiesa dell'Incoronata (don de Fr. Gaffurius, 1518) contenu: 1-37v
Aristides Quintilianus, De musica libri tres (trad. Giovanni Francesco
Burana) ; 37v-44v Anonymus Bellermannianus, Scriptio de musica
(trad. Giovanni Francesco Burana) ; 44v-47v Traité en grec de
Bacchius ; 48-119 Manuel Bryennius, Harmonica (trad. Giovanni
Francesco Burana) rism b3/6
I-VEcap CCLXIV (236)
date: XIIIe s. origine: Italie contenu: 1-13v GUIDO
micr. ; 15-24v BERNO prol. ; 24v-27 GUIDO reg. ; 28-29v GUIDO
ep. (exc.) ; 29-31v GUIDO prol. (exc.) rism b3/2, p. 132 rism
b3/6 copie: D-Maw
VIPITENO, cf.
STERZING