LONDON, British Library (GB-Lbl)
Harley 3199, f. 74r-79r
transcrit par Christian Meyer
juin 2003

Tonus dualem significationem habet. Significat quippe et coherentiam duarum vocum, una quarum habet novem passus, et altera novem minus uno, et est regula quae de omni cantu in fine diiudicat. De quo fit haec interrogatio. Tonus quid est ? Regula quae de omni cantu in fine diiudicat. Hoc commune est omnibus tonis.

<DE PRIMO TONO>

A. Primum querite regnum dei.

<74v> Primus tonus quid est ?
Determinatio .D. quartae vocis habens elevationem potestate usque ad undecimam .d.

Quot principia habet ?
Quatuor.
Quae ?
Octavam .A., sextam .F., quartam .D., terciam .C.

Quot diffentias habet ?
Novem, quas videlicet ipsa principia quae inter se et a se ipsis differunt, tamen in finali voce .D. conveniunt.
Da exemplum illius differentiae, quae sola oritur ab octava voce.
Ut non delinquam, Facti sumus, Habitare, Gloria seculorum amen, ac omnes antiphonae habentes principium <in> .a., si fuerint de primo tono, sine dubio sic intonantur.
Da exemplum trium differentiarum, quae oriuntur a sexta voce .F.
Lazarus amicus, Hic est vir qui non est, Estote fortes, Adiutorium nostrum, Fundamenta, Gloria seculorum amen, et reliquae eodem modo tale habentes principium. Reges tharsis, Volo pater, Gloria seculorum amen; Christi virgo, Speciosus forma, Gloria seculorum amen, et pares similiter.
Da exemplum quatuor differentiarum, quae oriuntur a quarta voce .D. quarum una est principalis.
Ecce nomen, Gloria seculorum amen, et similes pariter. Levate capita vestra, Gloria seculorum amen.

Denique cunctae quae primam syllabam repercussam habent, exemplo huius, sic intonabis: Leva hierusalem, Ave Maria, Gloria seculorum amen. Huius exemplo ceteras habentes in principio diapente, sic intonabis: Euge serve bo<ne>, Gloria seculorum amen. Haec ideo dicitur principalis, quia omnes de primo tono differentiae non habentes similitudinem cum supradictarum, hanc differentiam secuntur.
Da exemplum illius differentiae quae sola oritur a tercia voce .C. 
<75r> Amavit eum dominus, O quantus luctus, Gloria seculorum amen. Habes igitur novem differentias unam ab octava voce .a., unam a sexta voce .F., tres a quarta voce .D., a tercia voce .C. unam.

Nunc vero ad officiorum regulas transeamus. Primus tonus quot differentias officiorum habet ?
Quatuor.
Da exemplum quae octavam .a., sextam .F., quartam .D. <habet>.
Lex domini, Gloria seculorum amen. Universaliter autem dico omnia tenentia principium in octava voce .a. sic intonari.
Da exemplum a sexta voce .F.
Misereris omnium, Gloria seculorum amen. Similiter omnia officia primi toni quae habent principia in .F.
Da exemplum de illis quae faciunt diapente.
Statuit. Gloria seculorum amen.
Da exemplum de principali.
De ventre matris. Gloria seculorum amen.

<...> Has itaque quatuor differentias, unam ab octava voce .a., aliam a sexta voce .F., terciam quae facit diapente, quartam principalem. Primi toni responsum dinoscitur exemplo istius quod sequitur: Inter natos mulierum, Fuit homo, Tu es pastor ovium, Venite.
Nunc de secundo tono dicamus.

DE SECUNDO TONO

Secundum autem simile est huic.

Secundus tonus quid est ?
Determinatio .D. quartae vocis non habens elevationem usque ad undecimam .d.

Quot principia habet ?
Quinque.
Quae ?
Sextam .F., quartam .D., terciam .C. primam vocem .A. et Γ, quae raro est in usu.

Quot differentias habent ?
Nullam ?
Quare ?
Quia licet ipsa principia inter se differant, tamen in uno seculorum conveniunt.
Da exemplum.
Quem vidistis pastores, Ancilla Christi sum, Iuste deus, Refulsit sol in clipeos, Educ de carcere, <75v> Gloria seculorum amen. Omnes antiphonae toni secundi sive in .E., sive in .D., sive in .C., sive in .A. quod raro est, sive in .Γ. quod vix similiter aut nunquam invenitur, facientes principia taliter, sine dubio intonantur.

Secundus tonus, quot differentias officiorum habet ?
Nullam.
Quare ?
Quia omnia officia secundi toni uno modo intonantur.
Da exemplum.
Veni et ostende nobis, Terribilis est locus iste, Gloria seculorum Amen; Sancta et inmaculata, Benedicta tu, Venite populi, Venite exultemus.

De differentia primi toni et secundi adinvicem fit interrogatio.

Quomodo primus tonus differt a secundo cum eandem finalem vocem uterque tonus habeat, videlicet quartam .D., et quaedam principia communia ?
Elevatione et depositione.
Qua elevatione et qua depositione ?
Nam secundus tonus habet .Γ., primam vocem .A., secundam .B., quas non habet primus, et primus habet decimam .c. et undecimam .d. quas non habet secundus.

Quid fit de illis cantibus non habentibus hanc elevationem vel illam depositionem ?
Haec discretio.
Quae ?
Si non ascendunt usque ad octavam .A. certissime de secundo tono erunt. Et si ascendunt et alicui differentiae primi toni conveniunt, de primo tono erunt.

DE TERCIO TONO

Tercia dies est quod haec facta sunt.

Tercius tonus quid est ?
Determinatio quintae vocis .E. habens elevationem potentialiter usque ad eandem litteram, id est duodecimam .e.

Quot principa habet ?
Tria.
Quae ?
Decimam .c., septimam .G., quintam .E.

Quot differentias habet ?
Sex.
Quas ?
Videlicet ipsa <76r> principia, quae inter se et a seipsis differunt, tamen in una voce .E. conveniunt.
Da exemplum duarum differentiarum quae oriuntur a quinta voce .E. vel a decima .c.
Beatus vir, Qui de terra est, Gloria seculorum amen; Inter natos, Haec est quae nesciunt, Gloria seculorum amen. Et pares pariter si quae inveniuntur.

Da exemplum quatuor differentiarum quae oriuntur a septima voce .G. quarum una est principalis.
Ego sum, Salva nos, Gregem tuum, Gloria seculorum amen et equales, similiter Et respicientes, Gloria seculorum amen. Eodem modo ceterae habentes principium sic repercussum. Alia de eadem voce. Quoniam in aeternum, Gloria seculorum Amen. Similiter et coequevae Surge et in aeternum, Dum repente, Homo quidam, Gloria seculorum amen. Haec est principalis propter eandem causam propter quam in primo tono Euge dicta est principalis. Illae vero quae principium faciunt in undecima .c., secuntur differentiam Beatus vir. Ergo habes sex differentias tercii toni: duas a quinta voce .E. et a decima voce .c., quattuor a septima voce .G.

Tercius tonus quot differentias officiorum habet ?
Duas.
Da exemplum.
Ego autem sicut oliva, Gloria seculorum amen; Dispersit, Benedicite, Gloria seculorum amen. Sic et alia habentia principium in .E. Haec est principalis : Quadam die, Mox illis, Salvatorem, Sobrie et Regem apostolorum, Venite.

DE QVARTO TONO.

Quarta vigilia venit ad eos.

Quartus tonus quid est ?
Determinatio <vocis> .E., non habens elevationem <76v> usque ad vocem decimam .c.

Quot principia habet ?
Sex.
Quae ?
Terciam .C., quartam .D., quintam .E., sextam .F., septimam .G., octavam .a.

Quot differentias habet ?
Sex.
Quas ?
Videlicet et ipsa principia, quae inter se et a seipsis differunt, tamen in finali voce .E. conveniunt.
Da exemplum illius differentiae, quae sola oritur a tercia voce .C.
De reminiscaris, Gloria seculorum amen. Ad exemplum huius sunt universae quarum erit principium in tercia voce .C.
Da exemplum illius differentiae, quae sola oritur a quarta voce .D.
Rubum quem videat, Gloria seculorum amen. Eodem modo quae inicium habent in quarta voce .D.
Da exemplum illius differentiae, quae oritur a quinta voce vel a sexta voce, quae est principalis, vel a quinta voce .E.
Lauda hierusalem, Sancta maria succurre, Gloria seculorum amen. Omnes itaque sive in quinta voce voce .E. vel in sexta voce .F. incipiant, et sic intonabis.
Da exemplum illius differentiae quae oritur a septima voce .G. vel a quinta voce .E.
In mandatis, Fidelia, Ante chorum, Gloria seculorum amen. Si ceterae habentes principium in .G. vel in .E. procul dubio intonantur.
Da exemplum duarum differentiarum quae non servant regulam aliarum regularum quae fiunt in .E.
Benedicta tu, Gloria seculorum amen; Post partum virgo, Gloria seculorum amen. Haec duae dicuntur inregulares. Sex itaque differentias habes: unam a tercia voce .C., alteram a quarta voce .D. et aliam a quinta voce .E. vel a sexta voce .F., <77r> quartam a septima voce .G. vel ab octava .A. et duas inregulares.

Quartus tonus quot differentias officiorum habet ?
Duas.
Da exemplum.
Resurrexi et adhuc, Gloria seculorum amen; Reminiscere, Gloria seculorum amen; Deus qui sedes, Tibi enim, Ecce venit rex, Venite exultemus, Christus natus est nobis venite, Adoremus regem saeculorum, Venite ex<sultemus>, Venite adoremus regem. Venite exultemus.

Da differentiam horum duorum adiunvicem. Quomodo differt tercius a quarto ?
Elevatione et depositione.
Qua elevatione et qua depositione ?
Quartus enim tonus habet primam vocem .A. et secundam .B. et terciam .C., quas non habet tercius. Et tercius habet undecimam .d. et duodecimam .e., quas non habet quartus.
Quid fiet de illis cantibus, qui non habent hanc elevationem vel illam depositionem ?
Hec discretio.
Quae ?
Quia si non ascendunt usque ad decimam .c., certissime de quarto tono erunt. Et si ascendunt et alicui differentiarum exemplo terci toni conveniunt, tercii toni erunt.

DE QUINTO.

Quinque prudentes intraverunt ad nuptias. Gloria seculorum amen.

Quintus tonus quid est ?
Determinatio sextae vocis .F. habens elevationem potentialiter usque ad terciam decimam .f.

Quot principia habet ?
Tria.
Quae ?
Decimam .c., octavam .a., sextam .F.

Quot differentias habet ?
Nullam.
Quare ?
Quia licet ipsa principia inter se differant, tamen in uno seculorum conveniunt.
Da exemplum principiorum.
Elevamini, Gloria seculorum amen; In conspectu angelorum, Paganorum <77v> Universaliter autem dico omnis quinti toni differentias hoc modo intonari.

Quintus tonus quot differenriae officiorum habet ?
Duas.
Da exemplum.
Circumdederunt me, Verba mea, Gloria seculorum Amen; Angelus domini, Ecce praedecit vos, Surrexit dominus, Venite.

DE SEXTO TONO.

Sextus tonus quid est ?
Determinatio sextae vocis .F. non habens elevationem usque ad terciam decimam .f.

Quot principia habet ?
Tria.
Quae ?
Sextam .F., quartam .D., terciam .C., quintam .E.
Quot differentias habet ?
Nullam.
Quare ?
Quia licet ipsa principia inter se differant, tamen in uno seculorum conveniunt.
Da exemplum principiorum.
Benedictus dominus deus, Diffusa est, Qui manducat, Gloria seculorum amen. Similiter autem sexti toni omnes antiphonas intonabis. Aegestas autem antiphonarum monuit apponere exempla communiorum.

Sextus tonus quot differentias officiorum habet ?
Nullam.
Quare ?
Quia omnia officia sexti toni equaliter intonantur.
Quomodo intonantur ?
In medio aecclesiae; Gloria seculorum amen; Aspiciebam, Potestas, Surrexit dominus, Venite, Regem cui omnia vivunt, Venite.

Da differentiam horum ad invicem. Quomodo differt quintus a sexto ?
Elevatione et depositione.
Qua ?
Sextus etenim tonus habet terciam .C., quartam .D., quas non habet quintus, et quintus habet duodecimam .e. et terciam decimam .f., quas non habet sextus.
Quid fiet de illis cantibus, qui non habent illam elevationem neque illam depositionem ?
Haec est discretio.
<78r> Que ?
Si non ascendunt usque ad undecimam .d., certissime de sexto tono erunt. Si ascendunt ad .d. tenendo principatum, quinti toni erunt.

DE SEPTIMO TONO

Septem sunt spiritus ante thronum dei.

Septimus tonus quid est ?
Determinatio septimae vocis .G. habens elevationem potentialiter usque ad quartam decimam .g.

Quot principia habet ?
Quinque.
Quae ?
Undecimam .d., decimam .c., nonam [bq], octavam .a., septimam .G.

Quot differentias habet ?
Sex.
Quas ?
Videlicet ipsa principia, quae inter se et a seipsis differunt, tamen in finali voce .G. conveniunt.
Da exemplum illius differentiae, quae origitur ab undecima .d.
Adiuvabit eam, Gloria seculorum amen. Taliter cunctae habentes principium in undecima voce .d. intonantur.
Da exemplum illius differentiae, quae oritur a decima voce .c.
Loquebantur, Gloria seculorum amen, et omnes similiter, quae habent inicium in decima voce .c. intonabis.
Da exemplum illius differentiae, quae oritur a nona voce .b.
Stella ista, Gloria seculorum amen. Tale Seculorum amen non deerit antiphonis incipientibus in nona [bq].
Da exemplum illius differentiae, quae oritur ab octava voce .a.
Helena, Exortum est, Gloria seculorum amen, et similes similiter.
Da exemplum duarum differentiarum, quae oriuntur a septima voce .G., quarum una est principalis.
Urbs fortitudinis. Gloria seculorum amen. Sic omnes ascendentes diapente in principio faciunt. Hierusalem respice, Gloria seculorum amen, haec est principalis. Habes itaque sex differentias : unam ab undecima voce .d., aliam a decima .c., terciam a nona [bq], quartam ab octava .a., duas a septima .G.

Septimus tonus quot differentias officiorum habet ? Nullam. Quare ? <78v> Cuncta enim officia illius uno modo intonantur. Quomodo ? Puer natus est, Deus in adiutorium, Gloria seculorum amen; Ave maria, Quomodo fiet, Preocupemus, Venite.

DE OCTAVO TONO.

Octo sunt beatitudines.

Octavus tonus, quid est ?
Determinatio septimae vocis .G. non habens elevationem usque ad quartam decimam .g.

Quot principia habet ?
Sex.
Quae ?
Decimam .c., octavam .a., septimam .G., sextam .F., quartam .D. terciam .C.

Quot differentias habet ?
Quinque.
Quas ?
Videlicet ipsa principia, quae inter se et a seipsis differunt et tamen in finali voce .G. conveniunt.
Da exemplum duarum differentiarum, quae oriuntur a decima voce .c.
Factus est repente, Gloria seculorum amen. Sic est aliae huiusmodi Dominus dixit, Seculorum amen. Sic omnes intonantur deponentes a decima voce .c. uno sono in principio.
Da exemplum illius differentiae, quae oritur ab octava voce .a. et a septima voce .G., quae est principalis.
Vespere autem sabbati, In illa die, O per omnia, Seculorum amen, et equipollentes equipollenter intonantur.
Da exemplum illius differentiae, quae origur a quarta voce .D. vel a tercia voce .C.
Nos qui vivimus, Maryres Domini, Gloria seculorum amen, sic et aliae intonantur quae faciunt principium suum in quarta voce .D. vel in tercia .C.

Da differentiam horum duorum adinvicem. Qualiter difert septimus ab octavo ?
Elevatione et depositione.
Qua elevatione et qua depositione ?
Nam octavus habet tertiam .C., quartam .D., quintam .E., quas non habet septimus, et septimus habet terciam decimam .F. et quartam decimam .g. necnon etiam superacutas, quas non habet <78r> octavus.
Quid fiet de illis cantibus, qui non habent illam elevationem neque illam depositione ?
Haec discretio.
Quae ?
Si non ascendunt usque ad duodecimam .e., certissime de octavo tono erunt. Si ascendunt et alicui differentiae septimi toni conveniunt, septimi toni erunt, utpote hae duae antiphonae: De profundis clamavi, quae est octavi, et Joseph fili david, quae est septimi toni.

Sequitur octavi toni responsorium officiorumque cognitio.
A dextris est, Conserva me, Ad te levavi, Vias tuas domine, Gloria seculorum amen; Benedicta sit sancta trinitas, Vidi aquam.