d-sl52

STUTTGART, Württembergische Landesbibliothek (D-Sl) Cod. Poet. et phil. 4° 52, f. 61r-62r Transcrit par Christian Meyer 1.12.2000
Bibliographie: Karl-Werner Gümpel, Klaus-Jürgen Sachs, « Bona documenta. Eine Kompilation über Satzlehre und Orgelspiel », in: Neues zur Orgelspiellehre des 15. Jahrhunderts, herausgegeben von Theodor Göllner (München, 2003; Bayerische Akademie der Wissenschaften. Veröffentlichungen der Musikhistorischen Kommission, 17), p.65-84 [éd. du texte p. 68-73]
<61r> ¹Bona documenta
^{2 Pro concordancia clauium, notandum quod quarta clavis in ordine clauium est tertia imperfecta, et quinta est tertia perfecta, et sexta clauis est quarta, et octaua clauis est quinta, tredecima vero clavis octaua perfecta.}
^{3 Item semper incipiendum est in quinta uel in octaua vel eciam in tertia perfecta, octaua uel quinta condependente.}
^{4 Item tertia petit quinta<m> et sexta octauam.}	4 tertiam ms.
^{5 Item quinta non debet sequi quintam nec octava octavam nisi causa necessitatis sed sexta post sextam etiam tertia post tertiam.}
^{6 Item quarta vitandum est in organis.}
^{7 Item quinta non debet capi in descensu.}
^{8 Item omnis cantus debet incipi et finiri per speciem perfectam. Pro quo sciendum quod due sunt species perfecte scilicet diapente et diapason hoc quinta vel octava dicitur. Et illis additur dytonus scilicet tertia perfecta. Et relique dicuntur imperfecte.}
^{9 Item in speciebus imperfectis non fit pausa sed bene processus.}	9 prosessus ms.
^{10 Item quando tenor ascendit, discantus debet descendere, possunt tamen simul ascendere uel descendere propter ornatum di<s>cantus et propter species imperfectas.}
^{11 Item una species perfecta non debet sequi aliam in ascendendo uel descendendo.}
^{12 Septem sunt species artis musice: unisonus et una sola vox. ¹³Semiditonus dicitur tertia imperfecta. ¹⁴Ditonus dicitur tertia perfecta. ¹⁵Dyatessaron dicitur quarta. ¹⁶Dyapente dicitur quinta. ¹⁷Tonus cum dyapente dicitur sexta. ¹⁸Dyapason dicitur octava.}	17 dyapentis ms.
^{19 Item septem sunt species contrapuncti que sunt principia di<s>cantus, scilicet unisonus, tertia, quinta, sexta, octava, decima, duodecima. Quarum quatuor dicuntur perfecte scilicet unisonus, quinta, sexta, octava. Unde unisonus dicitur quando ambe, nota tam in tenore quam in contrapunto, ponuntur in eodem spacio uel in eadem linea. ²⁰Sed quinta dicitur quando contra fa positum in ffaut ponitur fa positum in .c.-sol-fa-ut et sic de aliis faciendum et considerandum. ²¹Et tres scilicet tertia, decima et duodecima dicuntur species imperfecte. Unde in istis adhuc superadduntur due species, scilicet tredecima et quintadecima; harum duarum tredecima dicitur imperfecta et quinta<decima> perfecta.}
^{22 Item semitonus vel semitonium dicitur quasi medius tonus vel non perfectus tonus sicut inter fa et mi quia igitur non est perfectus tonus. ²³Ex isto patet quare inter omnes claues ponitur semitonium preter inter mi et fa quia ubi non est dare medium.}
^{24 Item omnis penultima nota alicuius clausule in contratenore siue in discantu debet <...> siue in tertia perfecta uel quinta infra, in discantu in sexta infra. ²⁵Sed in medio alicuius cantus in ascensu vel descensu possunt fieri species imperfecte videlicet tercie et sexte siue in contratenor siue in discantu.}
<61v> ²⁶Item quando tenor descendit de mi in re quando <ut non> sequitur, tunc discantus debet formari +a semitonio. Et sic, uel in semitonio B+. ²⁷Quando tenor descendit de .a. in .g., quando .f. non sequitur tunc discantus debet formari in semitonio f-fa-ut, uel in semitonio cc-sol-fa-ut. ²⁸Et quando tenor descendit de bb-fa-b-mi in .a. quando .g. non sequitur, tunc [c] discantus debet formari uel in .d. <...> et .c.fa-ut.	27 quando f] quando ff ms.
^{29 Nota aliquas regulas.}
^{30 Prima. Omnis discantus habet incipit a specie perfecta et similiter finiri in speciem perfectam.}
^{31 Secunda. Quando tenor ascendit, discantus debet descendere et econverso.}
^{32 Tertia. Post sextam octava debet sequi.}
^{33 Quarta. Una species perfecta nequit aliam sequi sed imperfecte bene tociens quociens.}
^{34 Quinta regula. Post tertiam minorem debet sequi unisonus uel altera tertia, scilicet imperfecta. Et post tertiam maiorem scilicet perfecta<m> frequens luditur quinta uel tertia et quandoque unisonus.}	34 alteram ms.
^{35 Sexta. Post decimam minorem octava uel altera debet sequi. Et post decimam maiorem duodecima vel alia decima debet sequi et quando<que> octava.}
^{36 Nota quando tenor dicit .c.d.c. tunc super .c. <potest?> poni prima imperfecta et super re sexta vera scilicet perfecta et super .c. octava. Vel sic si prima nota stat in quinta, tunc secunda nota contrapunctus manebit in eodem loco et fit sexta et tunc tertia nota uenit ad octavam. ³⁷Nota quando tenor dicit .c.d.c, e.f.e uel g.a.g cum prima nota potest poni in octaua et secunda in sexta et tunc tertia uenit ad octavam.}
^{38 Item si discantor pronunciauerit duas species imperfectas, prima debet esse minor, secunda maior et e converso dico tenore descendente.}
^{39 Item si di<s>cantor habuerit duodecimam et faceret descensum usque ad unisonum tunc omnes erunt minores et econuerso.}	39 unisonus ms.
^{40 Item si di<s>cantor inciperet cum tenore et uellet ascendere usque ad 12, tunc omnes species erunt maiores. Item omnes species possunt mutuo se sequi exceptis perfectis que non possunt.}
^{41 Item non pausantur quando sol sequitur sed erit pausa in .a. Exemplum ut in Kyrie magne deus.}
^{42 Notandum quod bene possumus facere tres uel quatuor imperfectas una immediate post aliam ascendendo uel descendendo cum tenore.}
^{43 Item nota quod unisonus tam in ascensu quam in descensu semper desiderat suam tertiam sed tertia desiderat unisonum quando tenor ascendit et quinta<m> desiderat quando descendit. ⁴⁴Et quinta desiderat sextam quando tenor descendit ⁴⁵et tertia<m> quando tenor ascendit. ⁴⁶Et sexta desiderat quinta<m> quando tenor ascendit et octaua<m> quando tenor descendit. ⁴⁷Et octaua desiderat 10 quando tenor descendit et sextam quando ascendit. Sed <decima desiderat> duodecimam quando tenor descendit, et sextam quando ascendit. ⁴⁸Sed duodecima desiderat suam tredecimam quando tenor descendit, sed decimam quando tenor ascendit. ⁴⁹Et tredecima desiderat quintadecimam quando tenor <62r> descendit et decimam quando tenor ascendit. ⁵⁰Et quintadecima semper desiderat suam tredecimam.}	49 tredecimam ms.
^{51 Nota breviter quod omnis practica tocius artis musice consistit in tribus fieri notis, scilicet .C. .D. .E. ⁵²Quod sic patet quia omnis discantus qui solet fieri super .c. uel ut, idem fit super .f. uel fa. ⁵³Et qui super re eciam fit super sol. Et qui super .E. eciam fit super .a. Et qui super .f. eciam fit super b-fa. ⁵⁴Et sic patet quod omnis practica consistit in tribus <…>, licet non potest aliquis hoc notare nisi sciat. ⁵⁵Et hoc modo est subtilis mutatio concordantie quando mutatio fit de nota ad notam. Et non intelligens errat in auditu per diuersimodos tactus <.> nota? quod non potest scire nec intelligere ubi aliquis tactus opponitur uel mutatur in diapente uel diapason tunc uidetur esse alius quia sonus diuersificatur.}	52 idem fit] idem fit fit ms. 53 super f] super c ms. 55 concordantie] concordantis ms.
^{56 Item nota sex sunt vicia cauenda in organis.}
^{57 Primum est ascendere per duas species perfectas, scilicet per duas quintas uel duas octavas, siue per duas decimas. ⁵⁸Secundum est accipere quintam in descensu cum tenore. ⁵⁹Tertium est accipere tertia<m> inregularem in descensu cum tenore. ⁶⁰Quartum est accipere sextam cum tertia regulari. ⁶¹Quintum est ludere falsam musicam. ⁶²Sextum est frangere mensuram.}
^{63 Corrige melius quia sic habet? exempla?}

^{64 Perfecta concordantia}	Tercia perfecta	Quinta clauis
	Quinta	Octaua clauis
	Octaua	Terciadecima clavis
^{65 Imperfecta concordantia}	Tercia imperfecta	Quarta clauis
	Sexta	Decima clauis
	Quarta	Sexta clauis

^{66 Item incipiendum et finiendum erit in concordanciis perfectis.}