Catania, Biblioteche Riunite Civica
e Antonio Ursino Recupero (I-CATc)

D 39, f. 123v-125

Transcription : Christian Meyer

(janvier 2006)

Lexicon musicum Latinum HOME 

<123v> 1 Incipit tractatus proportionum.

2-21, 23-27 cf. I-Rvat Barb. lat. 307, f. 31r-v

Dupla proportio est quando maior numerus continet totum minorem numerum bis, ut 2 ad 1, 4 ad 2, 6 ad 3 et sic in infinitum numerum habebis, et <in> hac quidem proportione ponitur ea consonantia <124r> que dicitur diapason. Remigius. Plenitudo musice in diapason continetur quia ex dyathesaron et dyapenthe componuntur que sunt elementa tocius armonie et est plenus universe forme sonorum.

2 diapason] dyapenthes ms.
3 diapason] dyapenthe ms. | elementa] irementa ? ms.

Sexquioctava proporcio est quando maior numerus continet minorem numerum in se et eius octavam partem, ut sunt noveni, 9 ad 8 per arsim, 8 ad 9 per thesim et sic in infinitum numerum. Et in hac quidem proporcione ponitur tonus. Nam hic tonus diastema throchea emilis, cola, epogdous et sexquioctava vocatur. Tonus vero a tonando. Dyastema duo soni simul stantes. Emelis actus melo. Cola i. membrum. Epogdous superoctonarium. Sexquioctavus autem dimidium. Est autem octonarius dimidium 16 numeri. Cui si addictum eius octava pars dicitur sexquioctava proporcio. Boecius.

 

Sexquitercia proporcio est quando maior numerus continet totum minorem numerum in se et eius terciam partem. 10 Habet enim quaternarius in se ternarium et eius terciam partem, ut .4. ad .3. et sic in infinitum numerum. 11 Et in hac proporcione ponitur ea consonancia que vocatur diatessaron et epidrida et sostema et sexquitercia. Remigius.

 

12 Diatessaron id est ex 4. 13 Quia si duos tonos diviseris cum semitonio habebis quatuor addissonos quatuor, et spatia tria s. intervalla que inter cordas sunt vel fiunt et producciones duas et dimidia, id est duos tonos et semitonum. 14 Nam produccio et incepcio unum est semitonus vero medium produccionis. Remigius. 15 Est autem dyathesaros decem desteon (?), i. quatuor partium, i. si quinque emithonia habet, decem quartarum partium est. 16 Est autem symphonia in epitrita racione est, i. in sexquitercia sicut 4 ad 3, id est inter primum et ultimum. 17 Ultima enim habet totam primam in se et eius tertiam partem que est unus. Boecius.

 

18 Sesquialtera proporcio est quando maior numerus continet totum minorem numerum <in> se et eius medietate, ut sunt 3 ad 2, et sic in infinitum numerum, 19 et in hac quidem proporcione ponitur ea consonantia que vocatur dyapentha, emiolia, sescupla, sexquialtera et sostema dyapenthe.

 

20 Tripla proporcio est quando maior numerus ter continet minorem numerum in se, ut 3 ad 1 et sic <in> infinitum numerum, et in proporcione ponitur ea consonancia que nuncupatur diapason et dyapente.

20 continet totum minorem ante corr. | diapason] diapenthes ms.

22 Bis dyapason. 21 Quadrupla proporcio est quando maior numerus quater continet minorem numerum in se, ut 4 ad 1, et sic in infinitum numerum et in hac quidem <124v> proporcione ponitur ea consonantia que cui vocabulum est bis dyapason.

21 bis dyapason] byapason ms.

22 Superbiparciens proporcio est quando maior numerus continet in se totum minorem numerum in se et eius duas partes, ut 5 ad 3 et sic in infinitum numerum.

 

23 Duppla superbiparciens proporcio est quando maior numerus bis continet minorem numerum in se insuper duas partes eius, ut 8 ad 3. 24 Habent enim 8 bis ternarium in se duasque eius partes, i. duas unitates. 25 Et in hac quidem proporcione ponitur ea consonancia, que nuncupatur diapenthe dyathesaron. 26 Quamquam enim Pictagorici negent hanc consonanciam <esse...> super hoc approbante fatemur consonanciam esse. 27 Maxime quoniam diapason consonancia talis est, quod aliam quam susceperit consonanciam servat, nec eandem mutat, nec ex consona dissonam reddit.







27 diapason] dyapenthes ms.

28 Supertriparciens proporcio est quando maior numerus continet totum numerum in se et eius tres partes, ut 7 ad 4, [14 ad 8] et sic <in> infinitum numerum.

 

29 Superquadriparciens est proporcio quando maior numerus continet minorem in et eius quatuor partes, ut 9 ad 5, et sic <in> infinitum.

 

30 Proportio duppla supertriparciens est quando maior numerus continet in se minorem bis et eius tres partes, ut 11 ad 4, [22 ad 8,] et sic <in> infinitum.

 

31 Proportio duppla superquadriparciens est quando maior numerus continet totum minorem in se bis et eius quatuor partes, ut 14 ad 5, [28 ad 10,] et sic <in> infinitum numerum.

 

32 Proportio tripla superbiparciens est quando maior numerus continet totum minorem in se ter insuper et eius duas partes, ut 11 ad 3, [22 ad 6,] et sic in infinitum numerum.

 

33 Proportio tripla supertriparciens est quando maior numerus continet totum minorem ter et eius tres partes, ut 15 ad 4, [30 ad 8,] et sic in infinitum.

 

34 Proportio tripla superquadriparciens est quando maior numerus continet totum minorem in se ter et eius quatuor partes, ut 19 ad 5, [38 ad 10,] et sic in infinitum numerum.

 

35 Proporcio duppla sexquitercia est quando maior numerus continet numerum bis et eius terciam partem, ut 7 ad 3, et sic in infinitum numerum.

 

<125r> 36 Proportio tripla sexquitecia est quando maior numerus continet totum minorem in se et eius terciam partem, ut 10 ad 3, [20 ad 6,] et sic in infinitum numerum.

 

37 Proportio duppla sexquialtera est quando maior numerus continet in se totum minorem bis et eius medietatem, ut 5 ad 2, 10 ad 4, et sic in infinitum.

 

38 Proportio tripla sexquialtera est quando maior numerus continet totum numerum in se ter et eius medietatem, ut 7 ad 2, 14 ad 4, et sic in infinitum

 

39 Proportio sexquiquarta est quando maior numerus continet totum minorem in se et eius quartam partem, ut 5 ad 4, 10 ad 8, et sic in infinitum.

 

40 Proportio duppla sexquiquarta est quando maior numerus continet totum minorem in <se> bis et eius quartam partem, ut 9 ad 4, 18 ad 8, et sic in infinitum numerum.

 

41 Proportio tripla sesquiquarta est quando minor numerus continet minorem ter et eius quartam partem, ut 13 ad 4, 26 ad 8, et sic in infinitum numerum.

 

42 Sit laus et gloria Christo per infinita seculorum secula. Amen.